NGƯỜI TÌNH (Duras)

L’amant (The Lover) (1992) và truyện Người tình

 

 

L'AMANT - NHỮNG NGƯỜI TÌNH TUYỆT VỌNG

Nếu như nguyên tác của Duras, với điểm nhìn của một người phụ nữ, câu chuyện hiện lên khẽ khàng và run rẩy, thì với Annaud, câu chuyện một lần nữa được tái sinh với tất cả cuồng nhiệt và đắm say.

Marguerite Duras thời còn trẻ.

“Và, cô đã khóc… cô nghĩ về anh, người đàn ông của Chợ Lớn, người tình của cô, và bất chợt, cô biết rằng, cô yêu anh biết nhường nào, bằng một tình yêu chưa từng có. Và nó đã tàn rụi, như nước lẫn vào cát…”.

Những dòng cảm xúc đau đớn tuyệt vọng của cô gái trẻ người Pháp khi vĩnh biệt Sài Gòn bất chợt trào lên trong những giây phút cuối cùng của bộ phim Người tình (L’amant), trong tiếng piano và tiếng sóng biển dồn dập. Lần đầu tiên, cô đã khóc, cho một mối tình mà cô vừa nhận ra, sẽ không còn có thể tìm lại một lần nữa trong đời.

Nữ văn sĩ Marguerite Duras

Cô đã đoạn tuyệt những dấu vết của người tình đầu tiên trong đời mình như thế…

Gần 30 năm trôi qua, hơn cả một tác phẩm điện ảnh, Người tình - câu chuyện tình yêu đầy ám ảnh và mê hoặc của nữ văn sĩ người Pháp Marguerite Duras cuối thế kỷ XX, qua cách kể chuyện vô cùng tinh tế và táo bạo của đạo diễn Jean-Jacques Annaud đã trở thành biểu tượng về một tình yêu vượt ra khỏi khuôn khổ của những lễ giáo và khuôn phép, một giấc mơ đắm đuối bởi bản năng và dục vọng của những con người cô độc năm ấy.

Sự táo bạo của Annaud

Người tình là câu chuyện về cuộc tình ngắn ngủi của cô gái trẻ người Pháp mới 16 tuổi (Jane March) với một người đàn ông Trung Hoa 32 tuổi giàu có (mà sau này theo lời kể của tác giả, ông có tên là Huỳnh Thủy Lê, nhân vật được Lương Gia Huy thủ vai). Hai người gặp nhau trên một chuyến phà qua sông Mê Kông, chàng nhìn thấy nàng qua cửa kính xe ô tô, cô gái Pháp nhỏ bé trong bộ đồ mỏng manh, đôi môi gợi tình, ánh mắt bất cần nổi loạn. Họ đã yêu, đã bên nhau trong một mối quan hệ thể xác mãnh liệt, một mối quan hệ bị cấm đoán và chỉ trích.

Với Người tình, tác giả Duras đã không sáng tác, mà bà ghi lại những ký ức của mình, những ký ức có thật về mối tình đầu đầy đau đớn mà bà đã trải qua trong những năm tháng tuổi trẻ bế tắc và mất phương hướng bằng những lát cắt vô cùng tinh tế của cảm xúc.


Nữ văn sĩ đã kể lại: “Tôi viết cuốn truyện này trong niềm hạnh phúc điên dại. Tôi đắm chìm vào cuốn tiểu thuyết một năm, giam mình trong năm đó cùng với tình yêu giữa người đàn ông Trung Hoa và cô bé”.

Cuốn sách xuất bản năm 1984, nhanh chóng trở thành bestseller, và nhận được giải thưởng Goncourt ngay sau đó. Người tình đã mau chóng vượt ra ngoài biên giới nước Pháp, được dịch ra hơn 43 thứ tiếng với 2,4 triệu bản in trên toàn thế giới.

Cuối những năm 90, đạo diễn Jean-Jacques Annaud quyết định đưa câu chuyện tình tuyệt vời ấy lên màn ảnh. Bối cảnh được chọn là Sài Gòn, Việt Nam, nữ diễn viên Jane March (người được chọn ra từ 7.000 ứng viên đến casting cho vai diễn) cùng với Lương Gia Huy là hai diễn viên chính được lựa chọn. Phim thực hiện trong 4 năm, từ cuối năm 1986 đến 1990, với số kinh phí 30 triệu đô la, được coi là lớn nhất trong những bộ phim nước ngoài từng được thực hiện tại Việt Nam.
 
When she first fell in love, she was 16 years old and he was 32; in her  later years she staged a shocking love again, and her boyfriend was 39  years younger

Nếu như nguyên tác của Duras, với điểm nhìn của một người phụ nữ, câu chuyện hiện lên khẽ khàng và run rẩy, thì với Annaud, câu chuyện một lần nữa được tái sinh với tất cả cuồng nhiệt và đắm say. Ông dành phần lớn thời lượng phim cho những cảnh ái ân thể xác với dụng ý làm nổi bật sự khát khao bản năng tình dục ở hai nhân vật chính.

Tất cả bối cảnh và trang phục, đặc biệt là âm thanh và ánh sáng được Annaud xử lý vô cùng kỹ càng, thậm chí ông mất đến hai năm chỉ để tìm kiếm bối cảnh và thiết kế, đủ để làm nổi bật lên không gian thuộc địa Á Đông nồng nực và đậm đặc, để khán giả cảm nhận rõ được cái nồng nàn và mãnh liệt của cuộc tình ấy.

Về phía Duras, việc lựa chọn Việt Nam là bối cảnh chính cho Người tình ngay từ đầu khiến cho Duras bất bình, bởi bà muốn Người tình được quay ở một miền quê nước Pháp với quy mô nhỏ như một câu chuyện tình riêng tư của lòng bà mấy mươi năm. Nhưng Annaud lại muốn có một bộ phim hoành tráng, tầm cỡ thế giới kiểu Hollywood nhưng vẫn phải đậm màu Á Đông, và ông đã làm theo cách của mình, ông lựa chọn Sài Gòn, Việt Nam.

Có một Sài Gòn đẹp mê hoặc trong phim Người tình

Có lẽ, sự liều lĩnh của Annaud đã mang lại cho Người tình những hiệu ứng điện ảnh ngoài sức mong đợi. Với quá nhiều cảnh quay táo bạo và vô cùng “chân thật”, ngay từ khi ra mắt, phim vấp phải một làn sóng tranh cãi rất mạnh mẽ. Trong khi đoàn làm phim cố tình úp mở về quá trình thực hiện những cảnh quay nhạy cảm, nhiều khán giả đã cho rằng hai diễn viên đã “quan hệ” thật khi thực hiện.

Nhất là trong nội dung phim, nữ diễn viên chính chỉ mới 16 tuổi (dù tuổi thật của nữ diễn viên Jane March lúc đó là 18 tuổi), phim vẫn bị cho là trái với “thuần phong mỹ tục” và đi quá xa khỏi nguyên tác. Thậm chí chính Marguerite Duras đã lên tiếng “hờn dỗi”: “Không có gì gắn bó tôi với bộ phim, đó là sự tưởng tượng của Jean-Jacques Annaud”.
 
Người tình' từ tiểu thuyết đến phim
 
Trước những ồn ào, Annaud buộc phải lên tiếng thú nhận những cảnh quay được thực hiện bí mật tại trường quay ở thủ đô Paris với những kỹ xảo khéo léo và sự biên đạo cẩn thận cùng những diễn viên đóng thế.

Và tất nhiên, càng ồn ào, bộ phim càng gây được tiếng vang, ngay từ khi ra mắt, Người tình đã trở thành một hiện tượng “bom tấn” của điện ảnh thời bấy giờ, thu hút 3 triệu lượt người xem ngay sau khi phát hành tại Pháp, và thu về 45 triệu đô la doanh thu.

Những hồi ức không thể lãng quên

Như mọi cuộc tình bị cấm đoán khác trên đời, mối tình của hai nhân vật chính chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn. Dù gần gũi về thể xác nhưng Duras đã cố gắng khước từ cái gọi là tình yêu, bà đã chôn chặt vào tầng sâu nhất của tâm hồn, đã hành hạ người tình và hành hạ chính mình theo những cách lạnh lùng và tự hoại nhất, để che đậy những yếu đuối và bế tắc trong tâm hồn đầy ẩn ức. Họ đã yêu nhau khổ sở như những người tình tuyệt vọng.


Không bao lâu sau, người tình của cô phải kết hôn với người phụ nữ mà gia đình ông chọn lựa, dù cố gắng, ông đã không thể lựa chọn người mình yêu vì cô là người da trắng, và vì chính cô cũng không muốn cưới anh.

Ít lâu sau, khi tròn 18 tuổi, Duras buộc phải quay trở về Pháp. Những ký ức về mối tình đó tưởng như đã chôn chặt trong lòng biển cả, hòa lẫn vào tiếng khóc của cô, trên chuyến tàu cuối cùng cô rời xa Sài Gòn. Nhưng thực tế không phải vậy.
 
Có một 'Người tình' đẹp đắm say và cuồng nhiệt ở Việt Nam


Hàng chục năm sau đó, trong chuyến du lịch cùng gia đình sang Pháp, Huỳnh Thủy Lê đã gọi điện cho Duras, lúc này bà đã trở thành một nhà văn nổi tiếng, và nói rằng: “Tôi vẫn yêu em như ngày xưa…”. Chi tiết này cũng được tái hiện lại trong cảnh cuối cùng của bộ phim, người đàn ông Trung Hoa ấy, nay đã có gia đình, ông gọi điện cho bà khi ông đang ở Pháp. Trong khung cảnh lãnh đạm cùng nhiều ký ức ùa về, ông nói rằng ông sẽ không ngừng yêu bà trong suốt quãng đời còn lại.
 
L'AMANT – Người tình – Viti Rouge

Cuộc gọi định mệnh đã khiến Duras như bị rơi trở lại vào những ký ức đẹp đẽ và đau thương của mình, tất cả những kỷ niệm nồng nàn cháy bỏng từ thời thanh xuân lại ùa về nguyên sơ khao khát trong bà, bà bắt tay vào viết Người tình trong niềm hạnh phúc điên dại vô bờ bến.

Sau này, trong tiểu thuyết L'amant de la Chine du Nord viết năm 1991 của mình, bà thú nhận: "Anh ấy làm cho những mối tình khác trong cuộc đời tôi đều bị lu mờ, kể cả những cuộc tình chính thức thành chồng thành vợ”.
Nữ văn sĩ Marguerite Duras và ông Huỳnh Thủy Lê.

Họ đã không thể gặp lại nhau một lần nào sau những năm tháng thanh xuân khổ sở ấy, họ đã sống như thế, dù trong ngôi nhà nhỏ giữa Chợ Lớn nóng nực, lộn xộn, dù là ở Việt Nam, Trung Hoa hay Pháp, họ vẫn sống với những ký ức tình yêu dành cho nhau, những yêu thương mà họ chưa một lần dám đối diện.

Sau những thành công ban đầu, nhiều năm sau này, Người tình vẫn có sức sống bền bỉ trong lòng công chúng, phim đã đưa tên tuổi của hai diễn viên chính Jane March và Lương Gia Huy trở thành hai ngôi sao sáng trên bầu trời điện ảnh. Và, sau tất cả, mặc cho những ồn ào, tranh cãi, Annaud đã thực sự thành công trong việc tái hiện câu chuyện tình đầy mê hoặc ấy vượt xa nguyên tác, trở thành một bộ phim kinh điển, một trong những tác phẩm duy mỹ và nhiều cảm xúc nhất của lịch sử điện ảnh.


Lan Anh / Theo: PNO
---------------------
 

Trong quyển tiểu thuyết "Người tình", nữ văn sĩ người Pháp Margueritte có viết, trong một lần Huỳnh Thuỷ Lê trở lại Pháp, ông có gọi cho bà chỉ để nghe giọng bà và nói:

"Rồi chàng nói với nàng rằng cũng giống như trước kia, chàng vẫn yêu thương nàng, chàng không thể ngừng yêu thương nàng cho được, không bao giờ chàng có thể ngừng yêu thương nàng, chàng yêu thương nàng cho đến chết".

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 1.

Ngôi nhà giao thoa giữa 3 nền văn hoá

Nằm bên bờ sông Tiền, ngôi nhà số 255A – đường Nguyễn Huệ - Tp. Sa Đéc, hằng ngày đón hàng chục lượt khách Tây, Việt đến tham quan. Ngôi nhà này được mọi người biết với tên gọi là Nhà cổ Huỳnh Thuỷ Lê, ngôi nhà mang tên người cố chủ, ông Huỳnh Thuỷ Lê, một người Việt gốc Hoa giàu có vào những năm đầu thế kỷ 20.

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 2.
Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 3.
Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 3.

Ngôi nhà được xây dựng từ năm 1895 với tổng diện tích 258 mét vuông, có hình thức giống với nhà Việt truyền thống.

Ngôi nhà được xây dựng từ năm 1895 với tổng diện tích 258 mét vuông, có hình thức giống với nhà Việt truyền thống. Phần mái nhà hình thuyền, lợp ngói âm dương của miền Tây Nam bộ, hai bên đầu hồi uốn cong theo kiểu đình chùa Bắc bộ, vòm cửa dáng cong theo kiểu kiến trúc La Mã, chạm khắc các phù điêu hoa lá cây cỏ, chim muông của thế kỷ 17. Kiến trúc phương Tây thể hiện rõ ở phần mặt tiền nhà, trần nhà, các khung cửa sổ.

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 4.

Những chiếc cột nhà đều sơn son thiếp vàng

Bước vào trong nhà, một không gian Trung Hoa kết hợp với màu sắc Việt mở ra. Các cánh cửa, cột nhà, bàn thờ... đều sơn son thiếp vàng, phần gạch lót sàn được nhập từ Pháp, có nhiều hoa văn đặc sắc. Nền gạch giữa nhà cố tình làm trũng xuống do thiết kế phong thuỷ theo kiểu người Hoa, vì người Hoa tin rằng "nước chảy về chỗ trũng", nghĩa là tiền bạc sẽ đổ về với chủ nhà.

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 5.

Những cánh cửa được trang trí tỉ mỉ

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 6.
Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 6.
Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 6.

Những món đồ gốm được trưng bày trong ngôi nhà cổ

Nhà có ba gian, phần phía trước dùng để thờ phụng, phía sau có 2 phòng ngủ hai bên hông, tạo thành một hành lang rộng dẫn xuống nhà sau. Bên trong nhà có nhiều nội thất, gạch bông và kính màu được nhập từ Pháp. Đặc biệt, phần cửa kính màu được thiết kế tinh xảo, tạo nên những mảng màu rất nghệ thuật dưới ánh nắng. Những đồ dùng trong nhà như tủ rượu, giá sách, tivi trắng đen hay những bộ bình trà, đèn, máy hát vẫn còn được lưu giữ.

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 7.
Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 8.Lượng khách đến ghé thăm ngôi nhà cổ này phân nửa là người nước ngoài, trong đó phần đông là du khách Pháp. Bởi ngoài kiến trúc cổ độc đáo, thân chủ của ngôi nhà này còn có một mối tình nổi tiếng trên những trang viết và cả màn ảnh.

 

Mối tình của chàng trai gốc Hoa và thiếu nữ Pháp

Một câu chuyện tình được nuôi dưỡng bởi yêu thương và kết thúc do màu da và sắc tộc. Đó là những gì nữ văn sĩ Pháp Margueritte kể trong tiểu thuyết "Người tình" (tên tiếng Pháp là L´Amant). Nội dung tiểu thuyết dựa trên mối tình có thật của bà và ông Huỳnh Thuỷ Lê. Tiểu thuyết Người tình được xuất bản vào năm 1984, đã được dịch ra 43 thứ tiếng và đoạt giải thưởng văn học danh giá của Pháp – giải Goncourt.

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 9.

Tiểu thuyết Người tình được xuất bản vào năm 1984, đã được dịch ra 43 thứ tiếng và đoạt giải thưởng văn học danh giá của Pháp – giải Goncourt.

Tiểu thuyết đã được Đạo diễn Jean - Jacques Annaud chuyển thể thành bộ phim cùng tên với các diễn viên Jane March, Lương Gia Huy. Chuyện tình này khi lên màn ảnh nhỏ đã lấy đi không ít nước mắt của khán giả. Ban đầu, Duras không bao giờ tiết lộ sự thật đằng sau mối tình nổi tiếng. Chỉ sau này, khi bộ phim Người tình được quay thì bà thừa nhận mình là cô gái trong tiểu thuyết. Câu chuyện xảy ra tại Tp.Sa Đéc vào thời Pháp thuộc, bà Margueritte cùng gia đình đến Việt Nam sinh sống và làm việc, khi đó bà chỉ vừa 15 tuổi.

Năm 1929, trên chuyến phà Mỹ Thuận, cô gái thiếu nữ người Pháp đã thu hút sự chú ý của một người đàn ông giàu có 27 tuổi, con trai một nhà tài phiệt người Hoa, anh ta tên Huỳnh Thuỷ Lê. Anh bắt chuyện với cô và cô đồng ý cùng anh lên chiếc xe Limousine sang trọng.

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 10.
 
Khi ấy gia cảnh của 2 người đối lập nhau hoàn toàn, mẹ Margueritte là một goá phụ phá sản và trầm uất, cô gái nhỏ đi người đi trên dây giữa những giông tố luôn chực chờ kéo đến. Lạc lõng giữa những màu da và gương mặt khác lạ, cô đơn trong mái ấm gia đình, còn Huỳnh Thuỷ Lê lúc đó là một thiếu gia sở hữu một khối tài sản khổng lồ, anh chàng cũng vừa du học Pháp trở về. Margueritte sa vào lòng tay của người đàn ông chững chạc giàu có như một lẽ tất yếu. Huỳnh Thuỷ Lê cũng say đắm cô gái da trắng non nớt.

Giữa thời đại hà khắc ấy, hai người lại dọn về sống chung dưới một mái nhà. Khi Huỳnh Thuỷ Lê ngỏ lời muốn cưới Margueritte, gia đình anh đã kịch liệt phản đối, vì cha anh là một doanh nhân gốc Hoa bảo thủ, ông không chấp nhận một cô con dâu ngoại quốc nghèo nàn, lại còn sống chung với con ông trước khi cưới hỏi. Hơn nữa, lúc đó ông đã sắp đặt hôn ước cho Huỳnh Thuỷ Lê với một người con gái của một gia đình quyền thế khác

Nhà cổ Huỳnh Thủy Lê - Thị xã Sa Đéc, Đồng Tháp - YouTube

Không thể chống lại ý muốn của gia đình, Huỳnh Thuỷ Lê chia tay Margueritte trong khi tình yêu của họ nồng cháy nhất. Margueritte đau đớn lên tàu trở về Pháp vào năm 18 tuổi, khi chiếc tàu rời bến, từ mạn tàu nàng thấy thấp thoáng từ xa chiếc xe hơi sang trọng màu đen quen thuộc của người tình lặng lẽ phía bên bờ. Cuộc chia ly đầy nước mắt đã khép lại một mối tình dang dở. Không lâu sau đó Huỳnh Thuỷ Lê cũng lấy vợ theo sự sắp đặt của gia đình, nhưng có lẽ trái tim ông đã để lại trên chuyến phà ngày hôm đó.

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 11.

Marguerite Duras với vẻ đẹp cuốn hút

Khi Marguerite Duras về Pháp, bà cố gắng trở lại với cuộc sống để quên đi mối tình cách nửa vòng trái đất. Nhưng cũng giống người tình của mình, trái tim bà đã đánh rơi nơi đâu đó vào ngày hai người chia tay. Những mối tình sau đến với bà như mùa đông ở đất Pháp, nhiều cô đơn và lạnh lẽo. Margueritte trải qua 2 cuộc hôn nhân tan vỡ, bà có khoảng thời gian qua lại với các chàng trai trẻ. Nhưng cuối cùng bà qua đời mà vẫn luyến tiếc mối tình năm 18 tuổi.

Trong quyển tiểu thuyết Người tình bà có kể, trong một lần Huỳnh Thuỷ Lê trở lại Pháp, ông có gọi cho bà chỉ để nghe giọng bà và nói "Rồi chàng nói với nàng rằng cũng giống như trước kia, chàng vẫn yêu thương nàng, chàng không thể ngừng yêu thương nàng cho được, không bao giờ chàng có thể ngừng yêu thương nàng, chàng yêu thương nàng cho đến chết".

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 12.

Những hình ảnh về Marguerite Duras được treo trong ngôi nhà cổ

Về nhà cổ 100 năm tuổi ở Sa Đéc, nghe chuyện tình lãng mạn của nữ nhà văn Pháp và công tử Việt thế kỷ 20 - Ảnh 13.

Đây là một câu chuyện tình đẹp mà ám màu bi thương. Vừa say mê lại vừa day dứt. Tôi đến với nhà cổ Huỳnh Thuỷ Lê sau khi biết đến tiểu thuyết Người tình, ngoài không gian cổ kính, những nét kiến trúc độc đáo. Tôi vẫn có thể tưởng tượng ra bóng dáng của một người đàn ông người Hoa, ông vẫn ngồi đó bên chiếc máy hát cổ đang chạy một bản nhạc Pháp, ông chờ đợi trong vô vọng bóng dáng của một cô thiếu nữ người Pháp xinh đẹp, cô ấy không chỉ là người tình của ông. Với ông, cô ấy là tình yêu của cả một cuộc đời.

Marguerite Duras sinh ngày 4/4/1914 tại Gia Định, cha mẹ đều là giáo viên dạy tiểu học ở miền Nam Việt Nam. Tên khai sinh của bà là Marguerite Donnadieu, khi bắt đầu viết văn (1943) bà lấy tên là Duras – một địa danh ngoại ô Paris, nơi cha bà dưỡng bệnh những ngày cuối đời rồi chết (1918). Mẹ Duras là bà Mary Legrand khi ấy đã dùng toàn bộ tiền dành dụm tậu một khu đất tại Campuchia định lập đồn điền kinh doanh. Về sau bà mới biết mình đã nhầm vì mảnh đất này hàng năm bị ngập nước 6 tháng liền. Phá sản, cuộc sống gia đình khó khăn hơn bao giờ hết – kết cục bi thảm ấy đã ảnh hưởng đến Mary và các con.

Ảnh cưới theo chủ đề phim 'L'amant' - Người tình - Ngôi sao

Sau 17 năm ở Việt Nam, Duras về Paris đi học rồi tốt nghiệp khoa luật và chính trị trường Đại học Sorbonne. Từ năm 1935 đến 1941 bà làm thư ký cho Bộ Thuộc địa Pháp. Tại đây bà quen rồi lấy ông Robert Antelme (năm 1939), người quản lý Phòng Tư liệu tình báo thuộc địa. Tám năm sau họ ly dị.

Thực ra thì từ năm 1942, Duras đã đi lại với bạn chồng là ông Dionys Mascolo. Ba năm sau hai vợ chồng bà cùng Dionys gia nhập đảng Cộng sản Pháp, nhưng về sau cả ba đều bị khai trừ đảng. Có người nói đó là vì Duras “sống chung với hai người đàn ông”, có người nói vì vấn đề chính trị. Cuối thế kỷ 20, Dionys còn khỏe mạnh; ông kể: “Trong thời gian sống với chồng, Marguerite có một vài tình nhân, còn ông Robert cũng đi lại với mấy phụ nữ khác; cho nên tôi đâu có lừa dối gì ông ấy.”

Duras bắt đầu viết văn từ năm 1943, với tiểu thuyết đầu tay “Les Impudents” (Những kẻ vô liêm sỉ). Cuốn “Đập chắn Thái Bình Dương” (The Sea Wall) (1950) phản ánh cuộc sống nghèo khổ thời thơ ấu của bà ở Việt Nam. Nhiều tiểu thuyết khác lấy đề tài là thực tế xã hội Đông Dương. “Thủy thủ Gribaltar” (1952) và các tác phẩm khác của bà chứa nhiều hình ảnh và đối thoại, về sau đều được cải biên thành kịch bản phim.

Nhà cổ huỳnh thuỷ lê và “Người tình” của cô gái Pháp

Duras được coi là nhà văn trường phái tiểu thuyết mới, vì trong các tiểu thuyết như “Con ngựa nhỏ Tarquinia” (1953), “Giai điệu êm dịu” (Moderato Cantabile) (1958), … bà đã mạnh dạn bỏ lối văn kể chuyện truyền thống mà hòa trộn hiện thực với hư cấu làm một. Tác phẩm của bà thường phản ánh sự đối lập giữa giàu với nghèo, nói lên các khát vọng của con người.

Duras gặt hái nhiều thành công trong lĩnh vực kịch bản sân khấu và điện ảnh. Vào các năm 1965, 1968, 1984 bà từng viết 3 kịch bản và được tặng giải thưởng lớn về sân khấu của Học viện France. Các kịch bản điện ảnh xuất sắc như “Mối tình Hiroshima” (1960), “Biệt ly” (1961) đem lại cho Duras tiếng vang lớn. Từ 1965, bà tự đạo diễn làm phim. Từ phim “Bài ca Ấn Độ” (1974) trở đi, năm nào bà cũng dàn dựng 1-2 bộ phim, một số phim từng được giải thưởng lớn quốc tế.

Tổng cộng Duras đã sáng tác được hơn 60 tác phẩm, nổi tiếng nhất là tiểu thuyết “Người tình” (L’Amant) xuất bản năm bà 70 tuổi. Cuốn sách nửa tự truyện này kể lại một cách vô cùng cởi mở hồi ức của Duras về mối tình đầu giữa một thiếu nữ Pháp 16 tuổi với một người đàn ông người Hoa khi họ cùng sống ở Nam Việt Nam. “L’Amant” nhanh chóng được dịch ra 43 ngôn ngữ, là cuốn sách tiếng Pháp bán chạy nhất năm đó (phát hành hơn 2,5 triệu bản) và được tặng giải văn học Goncourt 1984. Duras trở thành nhà văn viết tiếng Pháp nổi tiếng nhất đương thời.

Sau khi được tin người bạn trai đầu tiên của mình qua đời, năm 1991 bà đã viết lại “Người tình” dưới cái tên mới “Người tình phương Bắc Trung Quốc” (L’Amant de la Chine du Nord), với ngòi bút tả thực khiến bạn đọc vô cùng ngạc nhiên. So với “Người tình” thì thiên truyện viết lại này mô tả rất chi tiết về mặt sinh lý của ông bạn người Hoa. Các đoạn đặc tả về hành vi loạn luân, luyến ái đồng tính trần trụi tới mức kinh khủng. Có điều, suốt cuốn tiểu thuyết chưa bao giờ bà để lộ họ tên các nhân vật chính, chỉ dùng đại từ nhân xưng ngôi thứ ba chỉ nhân vật nữ, và dùng “người Hoa” để chỉ tình nhân của mình. Có lẽ bà muốn mãi mãi giấu kín bí mật này.

 Schriftstellerin Marguerite Duras - Leidenschaftlich bis zum Tod |  deutschlandfunk.de

Một người Ý là Angelo Morino đã vén bức màn bí ẩn ấy: Nhân vật người tình trong “L’Amant” thực ra không phải là bạn trai của Duras, mà là tình nhân của mẹ bà! Trong mấy năm người chồng của Marie Legrand dưỡng bệnh ở Pháp rồi qua đời, thì bà Marie sống tại Gia Định đã quan hệ với một người Hoa. Mối tình ngang trái ấy đưa đến sự ra đời hai chị em: Duras và cậu em trai Paul. Sau này, khi trưởng thành, hai chị em ấy lại quan hệ loạn luân với nhau. Chứng cớ có sức thuyết phục nhất do Morino đưa ra là khi về già, Duras càng ngày càng có nét mặt của một người Âu lai Á, tức giống nhân vật chính người Hoa trong “L’Amant”. Theo Morino, chính mẹ Duras đã bắt cô con gái 16 tuổi của bà bán trinh cho người tình nhiều tuổi của bà để lấy tiền làm lộ phí đưa bốn mẹ con từ Nam Việt Nam về Pháp !

Nhưng một nhân vật từng nghiên cứu kỹ hồ sơ cá nhân của Duras là ông Adlai lại nói mẹ Duras làm việc ấy là để lấy tiền mua ma túy cho người con trai cả của bà! Có thể nhận thấy sự thật đau lòng này qua những dòng viết trong “L’Amant”, cũng như các bức ảnh và cuốn phim của Duras. Từ đó người ta hiểu được tại sao Duras lại thân thiết với em trai mình như thế, thậm chí tới mức có hành vi loạn luân với nhau; trong khi đó cả hai chị em lại vô cùng căm ghét người anh cả cùng mẹ khác cha của họ. Với việc viết lại “Người tình”, Duras muốn trả thù mẹ mình. Qua đây ta thấy Marguerite Duras có cuộc sống nội tâm vô cùng cô đơn. Để giải sầu, mỗi ngày bà uống tới 5 lít vang đỏ, whisky cùng các loại rượu mạnh khác, nhiều lần rượu làm bà hôn mê và liệt chân tay. Quãng đời thơ ấu buồn thảm và việc bà mẹ bắt mình bán trinh khiến Duras luôn luôn cảm thấy mình bị kẻ khác bóc lột và lừa dối. Suốt đời bà so bì tị nạnh từng tý một, tằn tiện đến mức khó hiểu, kể cả khi đã giàu có.

Cuối thập niên 1950, Duras dùng tiền thù lao cải biên tiểu thuyết “Đập chắn Thái Bình Dương” thành phim, tậu một tòa nhà cũ tại ngoại ô Paris rồi ở đây cho tới ngày qua đời (03/03/1996). Mấy năm cuối, bà sống chung với Andrea, một người đàn ông kém bà 39 tuổi. Ông này biến mất ngay sau tang lễ Duras. Tòa nhà ấy hiện do con trai bà là Jean sở hữu, nhưng vẫn giữ nguyên trạng như khi Duras còn sống.

Perché non dobbiamo dimenticare Marguerite Duras - L'Espresso

Sau khi Duras qua đời, nhiều tác phẩm của bà vẫn tiếp tục được xuất bản. Những tập bản thảo, thư tín và tài liệu, cùng hàng trăm ấn bản ngoại ngữ các tác phẩm của bà xếp đầy trong phòng khách, phòng ăn. Các phát biểu của bà trên đài phát thanh truyền hình qua chỉnh lý được ghi vào đĩa CD dài tới 5 giờ đồng hồ.

Jean là con trai duy nhất của Duras, hai mẹ con cùng sống bên nhau 49 năm, tình cảm rất sâu sắc. Jean nói, mẹ ông để lại cho ông một tài sản quan trọng nhất, đó là tính cách không chịu khuất phục; bà đã dạy con lòng yêu tự do, không bao giờ để mất niềm tin.

Đúng thế, không ai có thể làm Duras thay đổi ý kiến. Trong suốt 20 năm liền từ khi bà bắt đầu sáng tác văn học (1943), hồi ấy chưa ai coi bà là nhà văn, mỗi tác phẩm của Duras chỉ được in vài trăm bản. Thế nhưng bà chưa bao giờ ngừng sáng tác, ngày nào cũng viết chừng 4-5 giờ đồng hồ, coi đó là một sở thích. Mãi 40 năm sau, khi cuốn “Người tình” nhận giải Goncourt, bà mới trở thành thành ngôi sao sáng trên bầu trời văn học Pháp và thế giới.

Có nhiều tiền nhưng Duras vẫn tằn tiện. Có người chê bà bần tiện gàn dở, chỉ vì tiền mà viết đi viết lại một đề tài. Bà mặc rất giản dị: quanh năm vận một chiếc váy ống, đội mũ đen, đi đôi ủng ngắn mùa đông! Có bộ quần áo bà mặc suốt 15 năm trời. Duras phân bua: “Thực ra chẳng cần khoác lên người những thứ quần áo đẹp làm gì, vì tôi suốt ngày chỉ vùi đầu vào viết lách thôi mà”. Thủa trẻ bà rất đẹp, nhưng sắc đẹp ấy bị nghèo túng làm cho xấu đi, về sau lại bị rượu giết chết.

Suốt đời Duras sống trong hồi ức, hoài niệm; khi ấy mọi thứ của quá khứ đều sống động như nước chảy trong dòng sông. Nhưng những hồi ức đẹp nhất thì bà lại chưa hề viết ra!

 

Hồ Anh Hải tổng hợp

Kim Phượng sưu tầm

Marguerite Duras và “Người tình”: Từ huyền thoại đến sự thật | Hoàng Trọng


Lan Anh
Chỉnh sửa lần cuối vào %PM, %15 %069 %2022 %20:%05
back to top