Văn học nghệ thuật

Văn học nghệ thuật (1257)

Find out the latest local and worldwide news.

Children categories

Thơ

Thơ (23)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Âm nhạc

Âm nhạc (119)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Truyện

Truyện (249)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...

Hát Rong – Hát Xẩm – Trầm Ca – Du Ca - Phong Châu

Hát Rong – Hát Xẩm – Trầm Ca – Du Ca

Phong Châu

 

Hát Rong
 
Hát Rong được gọi là Troubadour, tên của một nhà soạn nhạc và nghệ sĩ biểu diễn vào thời kỳ trung cổ ở Âu Châu. Người phụ nữ hát rong được gọi là Troubairitz. Phong trào hát rong phát triển mạnh trong khoảng thời gian từ năm 1100 đến năm 1350 ở vùng Occitania và lan rộng khắp Âu Châu, đặc biệt tại những nơi thuộc miền Bắc nước Pháp, miền Bắc nước Ý và Tây Ban Nha, sang cả Đức và Bồ Đào Nha. Phong trào hát rong sau đó dần dần lụi tàn vì những khuynh hướng thưởng ngoạn thay đổi của xã hội. (Trích Wikipedia).
 
Hát Rong thường quy tụ một nhóm năm bảy người đi hát từ nơi này sang nơi khác, đặc biệt họ có những buổi trình diễn do các nhà quý tộc, lãnh chúa hay những kẻ giàu có tổ chức trong các lâu đài dinh thự. Những lần biểu diễn như thế có thể kéo dài trong năm ba ngày, có khi hàng tháng và họ rất được những người tổ chức ái mộ vì thuở đó chưa có những nhà hát hay những nơi trình diễn để họ có thể đến đó hầu thưởng thức những bài hát và nghe đọc thơ. Nội dung các bài hát rong thường lấy chủ đề như Tinh Thần Hiệp Sĩ và Tình Yêu Thanh Cao. Giới bình dân như nông dân thợ thuyền hiếm khi là thính giả để những kẻ hát rong phục vụ cho họ nên có thể nói rằng những người hát rong chỉ hát để phục vụ cho thành phần giàu sang, quyền quý, trưởng giả vì họ được nhận những món tiền thưởng (thù lao) khi đến phục vụ và còn được nuôi ăn trong suốt thời gian trình diễn. Thỉnh thoảng những người hát rong cũng thấy xuất hiện trong các buổi lễ hội do chính quyền hoặc các nhà giàu đứng ra tổ chức mà dân chúng có thể đến nghe.
 
Âm nhạc của hát rong là các bài hát thế tục truyền thống được hát bằng tiếng bản xứ kèm theo các nhạc cụ đệm và được trình diễn bởi các ca sĩ chuyên nghiệp và các nhà thơ. Ngôn ngữ hát rong bắt nguồn từ Occitania, khi lan tràn qua Pháp thì được gọi là Trouvère và hát bằng tiếng Pháp.
 
Sinh hoạt hát rong đồng thời tương ứng với sự phát triển đời sống văn hóa ở Provence kéo dài từ thế kỷ 12 đến thập niên đầu của thế kỷ 13 tại Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, miền Bắc nước Ý và Pháp. Nghệ thuật hát rong của những Troubadour đã đóng góp cho sự phát triển sau này của nền âm nhạc thế tục. Đặc biệt trong hơn hai nghìn bài hát rong thời bấy giờ, nội dung thường có những lời thơ đi kèm.
 
Trong những bài hát rong thịnh hành thời đó, ta thấy có một số thể loại như: bài hát về tình yêu (tỏ tình, chia tay với người yêu, trách móc người yêu, mơ mộng…), những bài nói về cuộc Thập Tự Chinh, về giáo dục, về sự phẫn nộ thách thức, những bài ca ngợi hiệp sĩ, các bài châm biếm tranh luận và những bài ca ngợi đời sống du mục…
 
Hát Xẩm
 hat 3
 
Hát Xẩm là một thể loại hát dân gian phát xuất miền Bắc Việt Nam. Hát xẩm được dùng để gọi những người hát dạo thời xưa – thường là những người khiếm thị, nghèo khổ đi hát rong để mưu sinh. Họ thường biểu diễn ở các khu đông người qua lại như ở chợ, đường phố…
 
Ninh Bình: Bảo tồn và phát huy nghệ thuật hát Xẩm Yên Mô ảnh 1
 
Các nghệ nhân, diễn viên hát xẩm tại một buổi biểu diễn ở Ninh Bình. (Ảnh: Hải Yến/TTXVN)
 
Theo truyền thuyết, vào đời nhà Trần, vua Trần Thánh Tông có hai hoàng tử là Trần Quốc Toán (đừng nhầm với Trần Quốc Toản) và Trần Quốc Đĩnh do tranh giành quyền lực nên Trần Quốc Đĩnh bị hãm hại, bị chọc mù mắt rồi đem bỏ giữa rừng sâu. Biết hai mắt bị mù nên Trần Quốc Đĩnh than khóc rồi thiếp đi. Trong giấc mơ Trần Quốc Đĩnh thấy Phật hiện ra dạy cho ông cách làm một cây đàn gỗ, dây đàn làm bằng dây rừng và gảy bằng que nứa. Tỉnh dậy, ông mò mẫm làm cây đàn và thật kỳ lạ, đàn vang lên những âm thanh rất hay khiến chim muông sà xuống nghe và mang hoa quả đến cho ông ăn. Sau đó những người đi rừng nghe tiếng đàn nên đã tìm thấy và đưa ông về. Trần Quốc Đĩnh dạy đàn cho những người nghèo, người khiếm thị. Tiếng đồn về những khúc nhạc của ông lan đi khắp nơi và vào tận  hoàng cung, vua nghe được nên mời ông vào hát và nhận ra ông là con của mình. Trở lại đời sống trong cung đình nhưng Trần Quốc Đĩnh vẫn tiếp tục mang tiếng đàn lời ca dạy cho những người khiếm thị để họ có nghề kiếm sống. Hát Xẩm ra đời từ đó và Trần Quốc Đĩnh được coi là ông tổ của nghề hát Xẩm cũng như bộ môn hát xướng nói chung trong dân gian Việt Nam. Nhưng theo chính sử thì vua Trần Thánh Tông không có hoàng tử nào tên Trần Quốc Toán và Trần Quốc Đĩnh. Thái tử con vua tên là Khảm, sau lên ngôi vua là Trần Nhân Tông, một người con nữa là Tả Thiên Vương. Vì vậy nguồn gốc hát Xẩm là dựa trên truyền thuyết dân gian chứ không truy tìm được ra từ chính sử.
 
 
Hát Xẩm có hai làn điệu chính là “Xẩm Chợ” và “Xẩm Cô Đào”. Hát “Xẩm Chợ” thì điệu hát mạnh, những tiếng đệm, tiếng đưa hơi đều  hát bằng lời hát chính và đệm bằng đàn bầu và đàn nhị cùng sênh phách. Còn hát “Xẩm Cô Đào” thì điệu hát dịu dàng hơn, những tiếng đệm và tiếng đưa hơi lẫn vào lời chính, cốt giúp cho có nhiều dư âm và bắt khúc được dễ dàng. Hất Xẩm Cô Đào được đệm bằng đàn đáy và sênh phách, không dùng đàn bầu và đàn nhị. Hát Xẩm còn sử dụng làn điệu dân ca miền Bắc như trống quân, cò lả, hát ví, ru em, quan họ, chèo hoặc ngâm thơ các điệu bồng mạc hay sa mạc.
 
Từ xa xưa, khi hát Xẩm vẫn còn nguyên vai trò xã hội của nó, người  khiếm thị hiếm khi hát Xẩm độc lập, họ thường đi theo ‘nhóm Xẩm’, thường là vợ, chồng, con cái của người hát. Tinh thần trọng điểm của nghề hát Xẩm thể hiện qua truyền thuyết trên là tinh thần kiên cường, vượt qua những khó khăn trở ngại để vẫn giữ thái độ lạc quan, yêu đời. Điều này không chỉ được phản ảnh qua nghịch cảnh của vị hoàng tử trở lại hoàng cung từ rừng sâu mà còn thể hiện trong thực tế: Những người hát Xẩm khiếm thị luôn có mặt khắp nơi để mang tiếng hát cho đời, đưa những lời ca và triết lý nhân sinh đến tận tâm hồn người nghe.
 
Troubadour ở Âu Châu và hát Xẩm ở Việt Nam có thể coi là cùng xuất hiện trong cùng thời điểm gần nhau. Troubadour xuất hiện vào thế kỷ 12-13. Hát Xẩm ở Việt Nam xuất hiện vào khoảng thế kỷ thứ 13 theo truyền thuyết.
 
Nói đến Troubadour ở Âu Châu hay hát Xẩm ở Việt Nam cũng chỉ là những liên tưởng đến việc “ca hát” ngày xưa trước khi đề cập đến một hình thái “ca hát” đã hình thành giữa thế kỷ thứ 20 tại Miền Nam Việt Nam. Đó là Trầm Ca và Du Ca.
 
Trầm Ca
 
Trầm Ca là gì? Xin trả lời đơn giản: Là những bài ca khi hát lên khiến cho người nghe “bị” hay “được” tác động nên khiến phải có một chút suy nghĩ. Suy nghĩ điều gì? Suy nghĩ về thân phận làm người, suy nghĩ về hoàn cảnh xã hội chung quanh, suy nghĩ về tình hình đất nước như chiến tranh, chết chóc cùng với những bất công xã hội… Đặc biệt Trầm Ca muốn gửi tiếng nói đến giới Trẻ gồm những thành phần thanh niên, sinh viên, học sinh là những người đang trực diện với nhiều thảm cảnh xã hội do chiến tranh gây nên. Mục đích của Trầm Ca là mời gọi mọi người nhận thức được hoàn cảnh xã hội để rồi cùng nhau dấn thân phục vụ tha nhân chứ không ngồi một chỗ để “than thân trách phận” hoặc “than trời trách đất”. Trầm Ca là những lời mời đi xây dựng một quê hương đổ nát vì chiến tranh, hàn gắn lại những đau thương, chia rẽ, hận thù. Tiếng hát của Trầm Ca, cuối cùng với mong ước là mang lại sự lạc quan, niềm hy vọng trong cuộc sống. Giai điệu và ngôn ngữ của Trầm Ca trầm thống nhưng lành mạnh, hùng hồn nhưng cũng chất chứa tình yêu quê hương với những thúc giục gọi mời tha thiết.
 
 
 
Khi vừa bước chân ra khỏi ngưỡng cửa Trung Học, sáu chàng trai cũng là sáu tráng sinh Hướng Đạo Việt Nam tại thành phố sương mù Đàlạt đã chọn đi chung một con đường phục vụ tha nhân bằng hình thái sinh hoạt văn nghệ. Tuy ở Đàlạt và đang theo học Đại Học ở đấy nhưng họ đã chọn thủ đô nước Việt Nam Cộng Hòa là nơi khởi thủy để đóng góp tâm ý và tiếng hát của mình. Sáu chàng trai tuổi mười tám đôi mươi sẵn có tinh thần mạo hiểm của Hướng Đạo Sinh đã rời bỏ thành phố hiền hòa lắm hoa thơm cỏ lạ, đồi núi chập chùng, mưa sương mù mịt quanh năm để về thủ đô, chốn phồn hoa đô hội. Sáu chàng trai đó là: Nguyễn Đức Quang, Hoàng Kim Châu, Hoàng Thái Lĩnh, Trần Trọng Thảo, Đinh Gia Lập và Nguyễn Quốc Văn. Chỉ vài tháng, sau khi Trầm Ca có mặt ở một số nơi để sinh hoạt tại Sài Gòn thì có một giáo sư đang dạy tại trường Quốc Gia Âm Nhạc tình nguyện đến sinh hoạt chung với Trầm Ca, đó là cô Đỗ Thị Phương Oanh. Ngoài những bài hát Nhận thức do Trầm Ca sáng tác, họ còn sử dụng nhiều bài hát theo thể loại ca cổ, dân ca Bắc Trung Nam, dân ca các sắc dân thiểu số và dân ca của một số dân tộc trên thế giới, các bài Thanh niên ca, Thiếu nhi ca, Hùng sử ca, kể chuyện, kịch, đọc thơ… để đem đến cho người nghe nhiều làn điệu dân gian chân chất của thời xa xưa cũng như những âm giai trầm hùng, nghe ra như thúc giục người người dấn thân vào con đường phục vụ tha nhân, xây dựng đất nước và nối kết tình người.
 
hat 5
Nguyễn Đức Quang (trái), Hoàng Kim Châu (giữa)
 
Vì là những tráng sinh Hướng Đạo nên khi về Sài Gòn, họ cũng có sự giúp đỡ tinh thần và khuyến khích của các Trưởng Hướng Đạo tại thủ đô như Trưởng Trần Trọng Lân, Đỗ Quý Toàn, Đỗ Ngọc Yến và các nhà hoạt động thanh niên như các anh Hoàng Ngọc Tuệ, Trần Văn Ngô, Hà Tường Cát, Đỗ Anh Tài, Trần Đại Lộc, Lê Đình Điểu… Địa điểm ca hát của họ là những khuôn viên Đại Học, các sân trường Trung Học, các hội quán thanh niên sinh viên, hội Việt Mỹ, hội Giáo Chức… Nơi nào cần nghe Trầm Ca thì họ đều có mặt như Huế, Đà Nẵng, Đàlạt, Phan Thiết, Cần Thơ, Vĩnh Long, Mỹ Tho, An Giang… Họ cũng có mặt để hát tại các Quân Y Viện, Trung Tâm Huấn Luyện của quân đội, Trung Tâm Chiêu Hồi, trại tù binh cộng sản và ngay phía sau trận địa. Sau hơn một năm ca hát ở thủ đô, Trầm Ca đã gây được tiếng vang và ảnh hưởng đến khuynh hướng thưởng ngoan ca nhạc, một loại ca nhạc không sân khấu, không đèn màu xanh đỏ như phòng trà hay khua đàn đập trống của các đại nhạc hội mà là một thứ ca nhạc trên sân cỏ cùng với người nghe cũng đồng thời cũng là những người vỗ tay và cùng ca hát.

Du Ca
 
Du Ca là hậu thân của Trầm Ca. Như trên đã trình bày, thành viên Ban Trầm Ca vốn là những Hướng Đạo Sinh nên công việc Giúp Ích chính là châm ngôn của họ như một trong những Lời Hứa của Hướng Đạo. Vì lẽ đó, họ đã dấn thân tham dự vào những công tác xã hội ngay tại địa phương họ lớn lên và về sau tại nhiều nơi trên toàn lãnh thổ Miền Nam Việt Nam như: sửa cầu, sửa đường, xây nhà, đào giếng, dựng nhà vệ sinh, chăm sóc y tế, dạy học, vân vân, tại nhiều vùng của đồng bào tị nạn chiến tranh hay những nơi xa xôi ở miền Trung, miền Tây. Ban ngày làm việc, đêm đến họ lại quây quần bên ánh lửa ca hát để đem niềm vui và tạo sự lạc quan cho những người tham dự thuộc đủ mọi thành phần thanh niên thành thị cũng như các vùng quê. Họ có mặt ở công trường bùn lầy quận 8 Sài Gòn, công trường nắng cháy Quảng Trị, trại tù binh Phú Lợi Bình Dương, Trung Tâm Chiêu Hồi Thị Nghè cho đến trại công tác hè của Chương Trình Công Tác Hè 1965 tại Thạnh Lộc Thôn, Gia Định, chương trình CPS (chương trình Phát Triển Sinh Hoạt Học Đường)… Sau vài buổi sinh hoạt ở trại Thạnh Lộc Thôn, Ban Trầm Ca được sự chú ý của các thành viên trong Ban tổ chức trại vì đã đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt văn nghệ ngoài trời cho giới trẻ trong lúc tham gia công tác. 
 hat 7
 
Những thành viên trong Ban tổ chức trại sau đó đã  gặp gỡ và tìm cách giúp đỡ cho Trầm Ca để sau này trở thành Phong Trào Du Ca. Điều đầu tiên là những huynh trưởng này giúp cho Trầm Ca có một nơi trú ngụ khá ổn định. Sau đó được giới thiệu với Bộ Thanh Niên để mở được 8 khóa huấn luyện về “Thanh Ca Tác Động” khắp 4 vùng chiến thuật tại Huế, Đà lạt, Sài Gòn và Vĩnh Long. Thành quả của các khóa “Thanh Ca Tác Động” là có được những hạt giống cho Phong Trào sau này. Những vị huynh trưởng đóng góp nhiều công sức nhiều nhất cho thành quả này là các anh Hoàng Ngọc Tuệ, Đỗ Ngọc Yến, Trần Văn Ngô, Đỗ Quý Toàn…
 hat 2
 
hat 4
 
hat 6
 
hat 8
Hình ảnh vài sinh hoạt của Du Ca trước 1975.
 
Khi mà khắp các địa phương thành lập các Toán Du Ca là lúc phải vận động để biến việc ca hát với mục đích tiên khởi của Trầm Ca thành một Phong Trào chính thức trên toàn lãnh thổ Miền Nam Việt Nam. Bộ Văn Hóa Giáo Dục đã cấp giấy phép hoạt động cho Phong Trào Du Ca Việt Nam. Chủ tịch đầu tiên của Phong Trào là anh Đinh Gia Lập, sau đó là anh Hoàng Ngọc Tuệ. Trưởng xưởng Du Ca đầu tiên là Nguyễn Đức Quang, trưởng xưởng kế tiếp là nhạc sĩ Ngô Mạnh Thu. Những nơi thành lập đoàn Du Ca đầu tiên phải kể đến là Huế, Đà Nẵng, Hội An, Nha Trang, Đà Lạt, Ban Mê Thuột, Sài Gòn, Tây Ninh, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Kiên Giang… với số đoàn sinh lên đến cả ngàn. Trụ sở đặt tại số 114 Sương Nguyệt Ánh, Quận I, Sài Gòn. Số nhạc sĩ Du Ca ngày càng đông với Ngô Mạnh Thu, Nguyễn Quyết Thắng,Trần Đình Quân, Anh Việt Thu, Trương Xuân Mẫn, Nguyễn Hữu Nghĩa, Phạm Minh Hùng, Trần Trọng Nam, Trầm Tử Thiêng, Giang Châu, Nguyễn Thiện Cơ, Bùi Công Thuấn, Lưu Quang Diệp, Hồ Văn Thành, Phan Ni Tấn…
 hat 9
 
Đêm ra mắt Phong Trào Du Ca được tổ chức tại đại giảng đường Spellman của Viện Đại Học Đàlạt với sự hiện diện của Linh Mục Viện Trưởng, các giáo sư, sinh viên cùng rất đông văn nghệ sĩ và giới báo chí từ thủ đô đến tham dự.
 hat 10
 
Sau tháng tư 1975, Phong Trào Du Ca bị chính quyền cộng sản ghép vào “những đoàn thể phản động” và tìm đủ mọi cách để triệt tiêu đồng thời với Phong Trào Hướng Đạo. Nhưng suốt gần nửa thế kỷ, những gì hợp với lòng người, hợp với đạo lý thì không bao giờ tiêu diệt được. Những năm đầu thế kỷ 21, Du Ca lại xuất hiện trong một số sinh hoạt của các bạn trẻ ngay tại thủ đô xưa của Việt Nam là Sài Gòn và một số tỉnh thành lân cận. Dĩ nhiên là “sinh hoạt chui” chứ không được “bán công khai” như Phong Trào Hướng Đạo Việt Nam. Nói thêm: Trong các cuộc biểu tình chống Formosa và chống giao đất cho Tàu tại Vân Đồn Quảng Ninh, người ta nghe đám đông cùng hát bài “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ” của nhạc sĩ Du Ca Nguyễn Đức Quang. Người thiếu nữ đấu tranh cho dân chủ, nhân quyên Phạm Đoan Trang khi vào lánh nạn tại Sài Gòn đã đến sinh hoạt với anh chị em Du Ca cho đến ngày bị bắt đi tù. Sau đó nhà cầm quyền cộng sản tiếp tục tìm cách trấn áp và đe dọa một số thành viên của Phong Trào Du Ca cho đến nay.
 
Tại hải ngoại, những bài hát Du Ca đã được các bạn trẻ hát từ các đảo tỵ nạn ở Mã Lai, Indonesia, Phi Luật Tân, Hồng Kông… sau tháng tư 1975 và Phong Trào Du Ca đã tái phục hoạt tại hải ngoại từ thập niên cuối cùng của thế kỷ 20. Hiện tại Du Ca chính thức có mặt tại Pháp, Hòa Lan, Hoa Kỳ, Úc Đại Lợi… Riêng tại Hoa Kỳ có “Đoàn Du Ca Bắc California” và “Đoàn Du Ca Nam California” đang sinh hoạt thường xuyên và tham gia các sinh hoạt văn nghệ đấu tranh cùng với các cộng đồng Người Việt Quốc Gia. Tại thành phố Houston của Texas có toán Du Ca Lam Sơn thuộc Tráng Đoàn Nguyễn Trãi Hướng Đạo Việt Nam. Chủ tịch Phong Trào Du Ca hiện nay là dược sĩ Hoàng Ngọc Tuệ. 
 
Phong Châu
 
Kim Phượng sưu tầm
  
Xem thêm...

NHỮNG NGÀY HẠNH PHÚC NGẮN NGỦI

 

NHỮNG NGÀY HẠNH PHÚC NGẮN NGỦI

Yên Sơn

ngày 13.05.11

Chiều thứ Sáu nào lớp võ cũng đông nghẹt học trò! Cái phòng rộng gần hai ngàn năm trăm square feet, bỏ ra một khoảng trống cho phụ huynh ngồi, một văn phòng nhỏ phía trước; hai phòng thay quần áo, hai phòng vệ sinh, một nhà bếp trải hết chiều ngang phía sau, sâu 5 feet; còn lại là khoảng trống không làm sân tập với đầy đủ dụng cụ cần thiết có thể di dời được, vậy mà chỉ còn đủ chỗ cho võ sinh quơ tay múa chân trong sự chật hẹp hữu hạn. Lớp thứ Sáu nào cũng đông vì ngày thứ Sáu là ngày tập đấu! Thời nào cũng vậy, nơi chốn nào cũng thế, dân mình hay dân ngoại quốc cũng chẳng khác gì… Đấu là lãnh vực hào hứng nhất trong tiến trình học võ. Thế mà hai đứa con huấn luyện viên lại xin phép cho nó “đi đưa quà sinh nhật cho đứa bạn thân”!

– Ngày mai, giờ khác có được không?

– Dạ tụi con đi khoảng nửa tiếng về ngay! Tụi con muốn “surprise”… đứa bạn thân muh! Please Ba! Về ngay Ba nha!

– Tại sao phải đi hai đứa?

– Dạ bạn chung của tụi con mà!

– Nó là ai mà quan trọng dữ vậy?

– Con không nói bây giờ nhưng Ba gặp nó rồi!

– Mấy con không thấy học trò quá đông Ba rất cần giúp sao?

– Có mấy huyền đai phụ Ba kìa!

Thấy tụi nhỏ lầu bầu sắp đâm bực mình mà học trò thì nhốn nháo, phụ huynh ngồi chật phòng, hắn đành gắt nhỏ:

– Thôi đi ngay đi rồi về liền nha, đúng là lộn xộn!

**********

Đang lu bu với tụi nhỏ, hắn nghe tiếng cửa mở và tiếng đứa con gái la lên:

– Daddy, we’re back (tụi con về rồi đây, Ba)

– Còn ở đó mà la, vào giúp học trò ngay đi!

Hắn chỉ trả lời con bé mà không quay nhìn.

Tiếng con bé lại kêu lên:

– Ba ơi bạn con chào Ba nè!

Sắp nổi quạu mà cũng quay nhìn. Oh là là… thằng lính!!!

Tự nhiên thấy nó như một người Mỹ to con, oai nghiêm trong bộ quân phục tác chiến rằn ri quen thuộc! Hắn bước như chạy về phía cửa… tất cả mọi người dường như đang chăm chú nhìn cha con hắn, hắn phải chậm lại, giấu tất cả nỗi vui mừng trong tim và từ tốn ôm choàng thằng lính trong vòng tay rất chặt. Nỗi mừng vui làm nghẹn ngào, hắn cố nói một câu nghe đứt quãng:

– Welcome back my son!

Hắn cảm thấy như muốn nghẹt thở vì vòng tay mạnh bạo của thằng lính! Một tràng pháo tay thật dài của Phụ huynh và học trò nói lời chào đón.

Thằng lính đã ở lại trường chờ hắn đến cuối giờ dạy. Chúng nó lại kêu gọi sự gia nhập của hắn trong kịch bản chào mừng mẹ chúng nó. Hắn vào nhà như thường lệ bằng cửa sau, ngồi tại bàn ăn để nhìn vợ hắn đang lui cui sửa soạn bữa ăn tối cho bố con hắn và chờ màn kịch vui sắp diễn. Thằng lính vào nhà cửa trước, âm thầm đến sau lưng mẹ nó, dường như để tránh cho mẹ nó bị đứng tim nên con bé kêu lên

– Mẹ ơi mẹ xem cái này nè!

Mẹ nó quay lại và đánh rơi những gì đang cầm trên tay, mắt mở to, đứng bất động ngỡ ngàng! Phải đến cả chục giây đồng hồ mới kêu thét lên mừng rỡ, “con”, rồi mẹ con ôm chầm nhau trong nghẹn ngào, vui sướng!

Gia đình hắn đang sống trong hồi hộp và chờ đợi từng ngày thằng lính trở về. Cuộc sống vẫn ngày lại ngày qua với những tất bật cơm áo. Bỗng nhiên thằng lính trở về! Dù chỉ là hai tuần nghỉ phép ngắn ngủi cũng đã làm xáo trộn tất cả những bình lặng trong đời sống hằng ngày của gia đình hắn. Sự có mặt của nó đã mang lại một sinh khí mới, một niềm hạnh phúc tuyệt vời, chưa từng có cho cả gia đình! Những tiệc tùng, hội họp, vui chơi không kể giờ giấc của anh em chúng nó và bè bạn đã làm cho vợ chồng hắn theo hụt hơi trong niềm vui và hãnh diện. Ngoại trừ những lần thăm Nội và gia đình các cô chú, hai tuần lễ nó chỉ loanh quanh ở nhà hoặc tụ họp chơi game, xi-nê, ăn uống với mấy người bạn thời Trung học cùng với hai anh em con dì đồng lứa tuổi về từ California ngày hôm sau. Té ra sự xuất hiện đột ngột của thằng lính chỉ là sự đột ngột cho riêng vợ chồng hắn! Rõ ràng mấy anh em chúng nó đã “ăn rơ” với nhau cho Ba Mẹ một sự đả kích ngoạn mục!

Trong bữa ăn tối, mẹ nó hỏi:

– Con muốn ăn món gì ngày mai mẹ làm.

– Dạ món gì mẹ nấu cũng ngon. Suốt lộ trình vận chuyển trong hai ngày liên tục, từ Bagdad qua Kuwait, tới Scotland, về Dallas và ngay cả lúc hạ cánh xuống Houston… con mong ước sớm tới nhà để được ăn cơm nóng.

Dường như có tiếng rên khẽ của me nó vì xúc động! Trong lúc ăn nó kể chuyện có gặp cặp vợ chồng người Mỹ xa lạ, ở phi trường Dallas, xin được mời nó bữa ăn sáng vì họ nói họ rất cảm kích những người đang chiến đấu trong hiểm nguy ở một đất nước xa lạ nhằm bảo vệ sự bình yên, thịnh vượng cho họ cũng như nhân dân Hoa Kỳ! Nó nói lần đầu tiên mới nghe được có người với cái nhìn rất thật tế đúng với quan điểm của nó từ khi cuộc chiến Iraq bắt đầu. Nghe câu nói này, hắn giơ bàn tay “hi five” biểu đồng tình với thằng lính vì hắn đã và đang nhìn cuộc chiến như là một thế võ tự vệ sau thảm cảnh 9/11. “Nếu bị địch tấn công ta phải đỡ từ xa, nếu để sát người quá có khi vô dụng”; hoặc là “cách phòng thủ tốt nhất vẫn là cách tấn công như vũ bão để địch thủ không đủ thì giờ trả đòn”. Có lẽ cách diễn dịch này đã cho hắn sự đồng tình với hai ngài Tổng Thống Bush.

Dù vậy, khi nghĩ về trận chiến năm xưa, hắn không khỏi cay đắng và bi phẫn! Gốc rễ sự sa lầy và thua trận của quân đội Hoa Kỳ ở chiến trường Việt Nam là do những sách lược tồi tệ của đám chính trị “da” rỗng ruột, gây nên lòng phẫn nộ của dân chúng Hoa Kỳ, đưa tới một hậu quả tàn khốc cho toàn dân Việt Nam! Sự hy sinh sinh mạng của năm mươi tám ngàn quân nhân Hoa Kỳ và đồng minh cùng hàng triệu người Việt hai miền Nam Bắc cho cuộc chiến, vì vậy, trở nên oan uổng! Sự bỏ rơi miền Nam Việt Nam năm xưa là một sự ác độc, vô lương tâm, thiếu trách nhiệm của những người ngồi nhà mát ăn bát vàng, của những cơ quan truyền thông thiếu trung thực! Là một vết nhơ lịch sử, là một nỗi nhục khó quên! Hắn cầu mong bài học đau thương đó không lặp lại để người dân Mỹ ngẩng cao đầu trong niềm hãnh diện là con dân của một nước siêu cường; để nước Mỹ luôn xứng đáng là quốc gia lãnh đạo trong trận chiến bảo vệ tự do và nhân quyền cho thế giới. Tuy nhiên, cuộc chiến Iraq càng ngày càng có những chỉ dấu tồi tệ, đáng lo! Người ta bắt đầu xôn xao bàn tán về kết quả đau thương của cuộc chiến Việt Nam có thể tái diễn.

Thật sự là hắn có biết thằng lính sẽ được đi phép trong tháng Sáu như trong một mẫu tin ngắn nó nhắn lại sau khi được hỏi bao giờ con về phép: “Ba ơi con nghĩ chắc là trong tháng Sáu trừ phi cấp trên quyết định gây khó dễ cho con, haha!”… Trong thâm tâm hắn nghĩ giá mà nó về phép trong tuần lễ sinh nhật của nó thì hay biết mấy! Thế mà đã gần nửa tháng Sáu, và ngày mai đã là sinh nhật của nó rồi, nó biệt tăm! Những tin tức chiến trận ở Iraq vẫn nhan nhản trên báo hàng ngày, hắn chỉ lo sợ thằng lính có thể bị cúp phép bất cứ lúc nào! Hắn có dọ hỏi hai đứa em nó cũng chỉ ậm ừ! Nói chuyện về chiến trường với thằng lính kể như zero! Cái gì nó cũng bảo không thể nói được! Hắn cũng thông cảm vì ngành nghề của nó nên lâu ngày trở thành thói quen! Lo lắng cứ lo lắng, bận tâm tiếp tục bận tâm mà không thể dò hỏi chi tiết gì được!

Một lần cả gia đình đang chuyền nhau điện thoại hỏi thăm nó, bất thình lình nghe tiếng còi hụ inh ỏi và tiếng nói gấp gáp của nó qua phone “Ba, Ba! I gotta go! Xin lỗi Ba, it’s an emergency!”… đã làm cho cả gia đình thắt ruột và hắn nghĩ chắc là đơn vị vừa bị bọn du kích tấn công bất ngờ! Sau này có dịp hắn hỏi thăm thì nó lại nói đó không phải là điều bất thường! Chuyện đối mặt kẻ thù vẫn xảy ra bất cứ ở đâu, bất cứ giờ phút nào vẫn như cơm bữa!

Gia đình rất lấy làm an ủi vì thằng lính vẫn thường xuyên liên lạc về gia đình bằng mọi phương tiện có thể được – internet, Instant Messenger, điện thoại. Nếu trong vòng hai tuần lễ không nghe thấy tin tức của nó là cả nhà cứ trông ngóng, quýnh quáng lên! Có một dạo thằng con bặt tin rất lâu, gia đình xôn xao, lo lắng, thay nhau viết thư và tin nhắn. Một hôm, trong giờ nghỉ ở lớp học, hắn mở hộp thư và nhận được thư của nó. Hắn vui mừng chi xiếc, đọc ngấu nghiến từng chữ từng câu.

“Ba thương mến, con vô cùng sung sướng để nhận được thư Ba và gia đình. Thư từ của gia đình, cũng như những gói quà thân thương đối với đám lính xa nhà của tụi con bao giờ cũng là món quà vô cùng quý báu. Nhất là những lúc tinh thần và thể chất kiệt quệ! Con nghĩ chắc Ba đã có thừa kinh nghiệm rồi! Con xin lỗi là phương tiện liên lạc ở đây rất khó khăn và thực tế con không có đủ thì giờ! Con luôn luôn nhớ nghĩ đến Ba Mẹ và gia đình kể cả trong giấc ngủ hiếm hoi! Hôm nay con ‘ăn gian giờ’ để viết thư này cho Ba Mẹ và gia đình.

Đời sống và sinh hoạt hàng ngày ở đây, Iraq, thật tình con không biết bắt đầu từ đâu và dĩ nhiên không thể đi vào chi tiết để bảo toàn bí mật quân sự. Mặc dù mỗi ngày có những việc nhất định của một quân nhân chiến đấu phải làm, nhưng cũng rất nhiều công việc cá biệt rất bề bộn và căng thẳng, khó có thể diễn đạt bằng lời nói. Dĩ nhiên thời gian ở đây dường như không đủ để làm tất cả những công việc cần thiết. Mỗi ngày đều làm việc cật lực từ 16 đến 20 tiếng đồng hồ; nào là canh phòng cẩn mật, nào là hành quân, thu lượm và phân tích tin tức tình báo, viết tường trình cho sở, lau chùi vũ khí, tắm rửa, giặt giũ, ăn uống gấp gáp… nếu ngày nào con ngủ được 5 tiếng đồng hồ, dù với những cơn ác mộng, thì đó là niềm hạnh phúc vô biên! Mọi người phải tìm cách làm việc và làm việc để tránh áp lực và căng thẳng.

Cuộc sống không hào nhóang, không nổi bật như mọi người tưởng đâu, nếu không nói có nhiều lúc cảm thấy trống trải, mệt mỏi lẫn bi quan! Dù vậy, Ba đừng hiểu lầm con. Con bao giờ cũng muốn chu toàn trách nhiệm và nỗ lực phấn đấu để làm việc cần làm và giữ vững tinh thần để tin rằng binh sĩ và quân đội Hoa Kỳ đang tận lực giúp nhân dân Iraq có được tự do, no ấm; giúp đất nước Iraq vãn hồi hòa bình trong an ninh trật tự và thịnh vượng! Mặc dù trong thực tế, đôi khi rất khó để lạc quan vì trong dân chúng không rõ bạn thù và một số người trong chúng con cũng có những hành động cẩu thả vô trách nhiệm!

Trong mọi tình huống, điều con có thể nói một cách an toàn là những kinh nghiệm trải qua đã làm cho con cay đắng và một chút ngờ vực (all in all, I can safely say that the whole experience has made me bitter and a bit of a cynic). Con hứa sẽ tìm cách gọi điện thoại cho Ba Me. Con rất vui mừng sửng sốt, mà con chắc Ba Mẹ cũng vậy (!), vì con mới được biết là tất cả quân nhân đang phục vụ trên chiến trường Iraq bị triển hạn thêm ba tháng!

Vậy mà trước lúc lên đường thượng cấp còn dõng dạc hứa hẹn ‘chúng tôi bảo đảm thời gian phục vụ chiến trường của các bạn không quá một năm’. Bây giờ con đã biết là không nên tin tưởng những gì người ta hứa hẹn, chỉ có thể biết chắc khi việc đó đã xảy ra rồi! Nhưng Ba ơi! Ba cũng biết rồi ‘người ta không sợ thua trận chiến quân sự ở đây mà chỉ sợ thua trận chiến bên nhà!’ Hay nói khác hơn, quân đội Hoa Kỳ không thể nào thua trên chiến trường mà chỉ sợ thua từ trong hậu tuyến! Truyền thông báo chí chỉ thổi phồng những điều bất lợi trong khi có quá nhiều thành quả tốt đẹp thì không thấy nhắc đến!

Ba ơi con rất nhớ Ba Mẹ và các em mỗi ngày. Con hy vọng sẽ được về phép thăm gia đình sớm. Ba Mẹ đừng quá lo cho con vì ở đây tụi con phải ngủ với đôi mắt mở rộng và không khi nào ra khỏi cổng nếu không cùng đi với đơn vị có trang bị hỏa lực hùng hậu cả!

Thằng lính.”

Con ơi! Con có biết những điều con viết trong thư của con là những thực tế oan nghiệt, phũ phàng cho đất nước của Ba hơn ba mươi hai năm về trước không!?

Nhớ mùa lễ Tạ Ơn năm trước, gia đình hắn nhận được một đoạn phim ngắn của thằng lính qua video. Không nói thì ai cũng biết là gia đình cảm kích biết bao khi thấy được đứa con thân yêu qua video webcam. Không biết vì bản tính hề của nó hay hoàn cảnh không cho phép nên nó chỉ nói chuyện bằng cách viết từng hàng chữ trên giấy cứng. Mỗi bản nó chiếu đủ giờ cho đọc rồi thay ngay bản khác. Từng bản lần lượt: “Con chào Ba Mẹ và gia đình”, “Con vẫn khỏe”, “happy thanksgiving Ba Mẹ và các em”, “con biết nhà mình sắp ăn gà tây”, “Con chỉ nhớ món ăn của Mẹ nấu”, “con nhớ cơm nóng dẽo của người Việt”, “bây giờ là 2g sáng, mọi người đang ngủ”, “chỉ có lúc này con mới có giờ”, “thời tiết ở đây rất nóng”, “nghe nói mùa hè có thể hơn 120◦F”, “quân phục và thiết bị nặng phải mang suốt ngày”, “con chỉ mới vừa thay quần áo”, “con phải đi ngủ ngay bây giờ”, “con chào Ba Mẹ và các em”, “chúc mọi người bình an”, “thằng lính”. Xong nó nhe răng cười, làm mấy cử chỉ hề rồi biến mất! Cả gia đình ngồi lặng đi một lúc lâu khá lâu vì vẫn còn xúc động về những câu viết của thằng lính. Và đó là lần duy nhất gia đình nhìn được mặt nó kể từ ngày ra đi! Trông nó gầy rạc, mặt rám nắng nhưng dáng vẻ khỏe mạnh cũng yên lòng.

**********

Ngày vui bao giờ cũng qua mau! Quay qua quay lại đã hết một tuần! Thật sự những ngày qua thời gian đi như bay! Những tiếng nói cười rộn rã của lũ trẻ, sự lui tới tấp nập của bạn bè thằng lính cho hắn sống lại những cảm giác năm xưa những lần về phép! Hắn mỉm cười và có chút ân hận là “năm xưa” hắn đã tệ quá so với thằng lính bây giờ! Những lần hắn đi phép thường là đàn đúm với bạn bè, sáng say chiều xỉn đã làm buồn lòng không ít cho cha mẹ, anh em! Hắn hay so sánh hai môi trường, hai hoàn cảnh, hai thế hệ để tự an ủi phần nào.

Cuối tuần lễ đầu tiên là đám cưới của Jason White, bạn thân của thằng lính và cũng là võ sinh cũ của hắn. Tụi nó đã quen nhau từ thời trung học đệ nhất cấp. Jason đang là giảng sư đại học Rice và cô vợ sắp cưới lại là con của một người Việt Nam gốc Trung Hoa, là một bác sĩ trong tương lai rất gần. Cô dâu không nói được tiếng Việt trong khi Ba Mẹ cô ấy nói rất sành sỏi! Mãi sau ngày cưới hắn mới biết là chúng đã ước hẹn với nhau, thằng lính sẽ làm phụ rễ chính và đám cưới sẽ xảy ra khi thằng lính về phép. Vì là chỗ thân tình nên gia đình hắn cùng với thằng con tất bật với đám cưới như một phần tử của gia đình. Bạn bè của chúng, một số lại là võ sinh cũ hơn mười năm qua, hoặc là những đứa đã nhiều lần lui tới nhà hắn, nên buổi tiệc cưới của Jason cho hắn cái cảm nhận thân tình trong không khí tưng bừng và vui nhộn. Đã lâu lắm hắn không uống được nhiều rượu như buổi tối hôm đó, hắn cụng ly liên tục với đám trẻ. Có lẽ chúng nó rất ngạc nhiên để thấy được phía bên kia của một võ sư nghiêm khắc! Trong lúc mọi người chúc tụng Jason, hắn tới bên thằng lính định hỏi bao giờ tới phiên con; thằng lính dường như đã cảm nhận nên cười nói:

– Ba, I know what you’re gonna tell me but don’t even think about it! (con biết Ba sắp nói với con điều gì nhưng chớ có nghĩ đến điều đó Ba ơi!)

Những ngày kế tiếp lũ chúng nó kéo nhau đi biển sớm, đi café khuya, đi ăn chỗ này, đi tiệc tùng chỗ khác. Vợ chồng hắn không tham dự vào những cuộc vui bên ngoài vì muốn chúng nó có dịp chơi đùa với nhau thoải mái. Những lúc nó ở nhà trò chuyện với hắn, hắn đều muốn hỏi những sinh hoạt hàng ngày của nó ra sao nhưng đều bị từ chối một cách khéo léo. Sau vài ba lần như vậy, thằng lính nói:

– Ba ơi con muốn có hai tuần nghỉ phép thật an bình với gia đình và bè bạn; chuyện chiến trường con đã dứt khoát bỏ lại sau lưng một khi con ngồi được trên phi cơ đi phép. Có điều này con muốn nói cho Ba biết trước để Ba chuẩn bị tinh thần, và chỉ nói cho Ba thôi! Theo lịch trình đơn vị của con sẽ trở về Mỹ vào tháng giêng 2008; và sẽ phải lên đường đi chiến trường Afghanistan, sau khi nghỉ ngơi sáu tháng! Mỗi lần đi như vậy ít nhất là một năm! Kỳ hạn giải ngủ của con vào tháng 11, 2008! Như vậy, ít nhất con còn phải ở trong quân đội cho đến khi hoàn thành đợt chuyển quân thứ hai!

Rồi thằng lính bật cười nói tiếp:

– Quân đội đã tốn khá nhiều tiền và công sức huấn luyện cho ngành nghề của con thì làm sao con được giải ngủ dễ dàng vậy Ba há! Con đã dự định vào tháng 11 năm sau, khi ra khỏi quân đội, con sẽ tiếp tục việc học cùng với Bảo-Quốc; hai anh em cùng học với nhau, con chắc sẽ có kết quả tốt sớm hơn dự định… nhưng bây giờ mọi toan tính chắc phải hoãn lại thêm một thời gian nữa, nếu không có gì thay đổi khá hơn!

**********

Hắn giật mình tỉnh giấc bởi những tiếng động và tiếng nói cười của lũ con và bạn bè của chúng. Đêm qua hắn đi ngủ rất muộn mà chúng nó vẫn còn thức chơi games với nhau. Wow! 3 đứa con và 6 đứa bạn thi nhau thức đêm! Thỉnh thoảng những trận cười bất chợt trong đêm làm hắn choàng tỉnh giấc để sung sướng biết rằng thằng lính của hắn vẫn đang an toàn trong tình thương yêu của gia đình và bè bạn. Cũng giống như hai anh chị em con dì không muốn rời tay vào buổi chiều hôm qua khi phải lên phi cơ trở về.

Lũ nhỏ như cố bám víu vào những phút giây cuối cùng của hai tuần lễ nghỉ phép của thằng lính. Cũng như lũ nhỏ, hai tuần qua là khoảng thời gian hạnh phúc nhất của hắn và gia đình. Đêm nào hắn ngủ cũng rất ngon giấc, bữa ăn nào cũng rất ngon miệng trong tiếng nói cười rôm rả của mọi người! Hai tuần lễ vụt qua như giấc mơ và sáng nay thằng lính phải lên đường sớm để trở lại đơn vị ở chiến trường Iraq mù xa!

Sương buổi sáng phủ mờ cả rừng thông Kingwood. Vạn vật vẫn còn chìm đắm trong giấc ngủ uể oải đầu hạ, kể cả mấy cành hoa điệp ngậm đầy sương, nhô ra dửng dưng trên lối đậu xe bên hông nhà! Ba chiếc xe rời chỗ đậu lầm lũi đi về hướng phi trường. Hắn lại liên tưởng đến “những chuyến đi về” năm xưa mà nhớ thương vô vàn về người cha yêu quý giờ không còn nữa! Lòng buồn bã rưng rưng nhưng hắn cũng thấy an ủi vì nghĩ đến Mẹ hắn vẫn còn khỏe mạnh đang sống chung với chú em út chỉ cách gần một giờ lái xe. Trong thâm tâm hắn gọi thầm “Mẹ ơi con thương Mẹ lắm”! Phải, trong ca dao tục ngữ Việt Nam có câu, “Nuôi con mới biết lòng cha mẹ”. Câu nói này đâu xa lạ gì với hắn, nếu không nói hắn đã thuộc nằm lòng, nhất là kể từ lúc thằng lính, đứa con trai lớn, chào đời, vậy mà ngay lúc này nghe thấm thía vô cùng! Thiếu gì chuyện con người ta đã biết, đã được dạy nhưng chỉ như con vẹt thuộc lòng câu nói đầu môi, đợi đến khi chính bản thân trải nghiệm mới thấy ra thì nhiều thứ cũng đã muộn màng! Thế mới biết kinh nghiệm bản thân bao giờ cũng là vốn liếng quý báu mà học lực khó có thể thay thế được.

Sau khi gửi xe, tất cả mọi người lục tục theo chân thằng lính vào phòng soát vé. Nhìn lũ nhỏ dã dượi, mắt đỏ ngầu như có những hạt sương làm nặng đầu cánh lá, hắn không nghĩ là lũ nhỏ xúc động vì cảnh kẻ ở người đi mà có lẽ vì thiếu ngủ đêm qua, hay là sự tương lân với hai đứa em của thằng lính thỉnh thoảng quay đi để giấu những giọt chia ly lăn dài trên má! Những đứa này là bạn thân của thằng lính và em gái của nó từ thời trung học cho đến giờ, cả nam lẫn nữ. Nhóm trẻ tuổi trước mắt, trừ thằng con trai út của hắn vừa xong trung học, có đứa đã thành đạt với công việc và địa vị vững vàng trong xã hội; đã là giáo sư đại học nổi tiếng, là những kỹ sư giỏi của các hãng xưởng trong vùng… còn thằng lính thì chọn xông pha lửa đạn… thế mà chúng vẫn có nhau, vẫn rất thân thích với nhau. Nhớ trong dịp sau Tết vừa qua, chúng nó đã cùng nhau mang đến tặng cho vợ chồng hắn chậu hoa lan tươi đẹp kèm theo tấm card viết, “We all thankful and appreciate you both and your family for giving us love and care as your own children ever since” (chúng cháu rất biết ơn và trân quý hai bác cũng như gia đình vì lúc nào cũng thương yêu và đối xử tốt với chúng cháu như con cháu trong nhà).

Hắn nhìn chừng mẹ thằng lính… ô kìa! Đêm qua thấy nàng ngủ say mà sao mắt cũng đỏ hoe! À thì ra nàng vẫn chỉ là một trong những bà mẹ đoan hậu với tấm lòng thương con bao la như biển thái bình! Wow thằng con yêu lại sắp phải xông vào sương gió hiểm nguy, nơi mà bậc làm cha mẹ không thể đặt chân tới, hỏi ai không buồn, không thương, không lo lắng, không bất an! Hắn chợt rùng mình rồi tự nguyền rủa vì một ý nghĩ đen tối thoáng hiện trong cái đầu óc trở trăn “biết đâu… biết đâu… trời ơi suy nghĩ gì mà dại dột hết sức, ngu dại hết biết!” Hắn chợt quay qua nhìn con, mở rộng vòng tay ôm chặt thằng lính vào lòng. Hắn thuộc vào dạng người cao ráo mà khi đứng với thằng lính chỉ mới khỏi đầu vai! Ai bảo là dân Việt Nam bé nhỏ! Có lẽ cuộc sống kham khổ quá, thiếu thốn quá nên con người không thể phát triển nổi, thế thôi! Hắn cố gắng nói cười tự nhiên để không vẽ thêm chi tiết vào bức tranh chia ly buồn não nuột.

Thằng lính cố ngồi lại với mọi người cho tới giây phút cuối mới vội vã chạy vào cổng an ninh. Mọi người nhìn theo cho tới khi bóng nó mất hút bên trong trạm kiểm soát. Hắn chờ đợi bàn tay vẫy của thằng lính trước khi không còn nhìn thấy; nhưng không, nó đã không một lần quay nhìn lại! Ai mà không ghét cảnh chia ly! Hắn đứng yên, hụt hẫng trong khoảng trống mất mát to lớn! Vừa quay lại đã bắt gặp vòng tay của mẹ nó với đôi mắt mọng nước và câu nói mỏng manh nghe thảng thốt, “Con đã đi rồi hả anh”!

**********

Trên đường về buồn tênh! Hai đứa em ngồi băng sau lặng yên không một tiếng nói cười như những ngày qua. Hắn biết mọi người đang buồn lắm như tâm sự của hắn lúc bấy giờ! Hắn cũng nghĩ thằng lính chắc đang cảm thấy cô độc dữ lắm như tâm trạng của hắn trong những ngày tháng năm xưa khi phải trở về đơn vị sau những ngày nghỉ phép ngắn ngủi. Lòng hắn dào dạt niềm thương yêu vô bờ. Thương nhớ mẹ cha, thương cho hắn ở một thời bão nổi, thương cho thằng lính xông pha nơi chiến trường xa lạ!

Về tới nhà thấy nhà trống trải quá! Đứa con trai út rút vào phòng ngủ; vợ hắn và đứa con gái loay hoay một lát lại muốn đi làm. Có lẽ họ không muốn nhìn căn nhà trống vắng chỉ tạo buồn lòng thêm. Trước khi rời nhà vợ hắn còn nói, “Anh ở nhà an ủi con trai nhỏ nha anh”.

Hắn pha ly cà phê phin, để nó rơi từng giọt thánh thót trên chiếc bàn sân sau, dưới chiếc dù che nắng, ngồi lặng ngắm cỏ cây với muôn ngàn hình ảnh những ngày qua để luyến tiếc và xót thương thằng lính! Lòng lại dạt dào tưởng nhớ người cha! Cha ơi! Năm xưa… làm sao cha đã có thể “handled” được sự vắng mặt của ba đứa con trai đầu cùng một lúc trên ba chiến trưởng hung hiểm khác nhau!? Hắn thật sự ước ao phải chi Ba còn sống, ở bên hắn ngay lúc này, chắc chắn hắn sẽ sà vào lòng Người như bé thơ để cảm nhận tấm lòng trời biển!

2008

The Happy Days

Translated by Mai Tran

The martial class is packed every Friday afternoon! The 2500 square feet room has a seating area for parents, a small office in the front, two change rooms and lockers, two toilets, a kitchen spreading the entire width and 5 feet in depth in the back. The remaining area, reserved for the classroom and well equipped with removable tools, is barely enough for the students to jump and dance around. Every Friday afternoon class is crowded since it’s the fight training session! Isn’t it the same in any community, any time period, that fighting is the most exciting part in the martial art practice?

But, look, the two assistant instructors, his own children, approached him with a shy smile, and asked for permission to leave. They wanted to personally deliver a birthday gift to a close friend.

– Can you guys go tomorrow, another time?

– It would be for just half hour, we’ll right back. We want to surprise our dear friend. Please, Dad! We’ll be back in no time!

– Why both of you have to go?

– It’s our common friend.

– Is he that important? Who is he?

– Can’t tell you right now, but you do know him.

– Don’t you two see how packed the class is? I really need your
help here.

– But, Dad, those black belt students can assist you!

His kids became impatient. The students were running around. Parents packed in the seating area. He gave in:

– OK, go now and come right back. What a trouble!

With kids buzzing around, he heard the door open, then the shout of his daughter:

– Daddy, we re back!

– Don’t just stand there and scream, come and help now!

He answered the girl but didn’t turn around to look. His daughter shouted again:

– Daddy, my friend is saying hi to you!
Irritated, he turned to the door. Oh la la… it’s “the soldier!” It’s his soldier, as tall as a tall American, solemn and handsome in that familiar military fighting uniform at the entrance door. He rushed to the door, then realizing that everybody in the room was staring at him, he slowed down his steps and swallowed his excitement and his tears of happiness. The two men, one young and one old, just stumbled on each other.

– Welcome back my son!
He felt breathless and almost suffocated by the tight hug of his strong son’s embrace. The loud and long applause of parents and students greeted the new comer.

The soldier stayed and waited for him till the martial art class was over. Then all his kids cooked up a surprise for home, this time with his participation. He drove home, came in as usual by the back door, sat down at the kitchen table and watched his wife prepare dinner for the family and waited nervously for the surprise act to begin. The soldier came in by the front door, tiptoed towards behind his mother. As though for fear of an imminent fainting of an emotional mother, the girl cried out:

– Hey mom, look at this!

Mom turned towards the voice and dropped everything in her hands to the floor, eyes wide opened and stunned. Perhaps tens of seconds past before she screamed with euphoria: “My son”! Mother and son embraced each other with smiles and tears!

His family has been living in anxiety and counting days for the soldier’s return. Life goes on with work-for-a-living, stress and worries. Then the soldier was suddenly home! His two short week vacation turned upside down the daily routine of the entire family. His presence has brought a new life, an unexplainable euphoria never before experienced into the home. Overnight parties, endless get- togethers, playful excursions with his brother and sister and friends, simply pulled his parents along in a state of pride and joy and out- of-breath racing to keep up.

A few trips to visit Grandma and uncles’ and aunties’ families, most of his two week vacation was spent at home with games, movies, eat out with his siblings, high school friends, and the two cousins who came from California the next day of his return. It turned out that the sudden return home of the soldier was only sudden to his parents. Clearly, he had complotting with his siblings to give dad and mom a nice theatrical act!

At dinner one day, his mom asked:

– What do you want for dinner tomorrow? I’ll cook.

– Anything you cook is good, mom. During the two day flying journey, from Baghdad through Kuwait, to Scotland, to Dallas, and even during landing time in Houston, I keep thinking and dreaming of a hot home-cooked meal.

Was it a soft sigh and murmur of emotion from mom? He then told the family about an encounter with an unknown American couple at Dallas airport, who asked for the privilege to invite him for breakfast, as they said they were very appreciative of the troops that were facing danger every day in a foreign land fighting for their, as well as the American people’s security and well being! He said how happy he felt as it was the first time somebody shared his point of view about the war in Iraq.

At this saying, dad stood up and gave a “hi 5” of contentment to his soldier son. Since the 9/11 attack, a former soldier himself, he has looked at the Iraq war as a defensive martial art position. “Being attacked, we should defend ourselves from afar and not wait until the enemy comes too close”, or “the best defense is to strongly attack so the enemy will not have enough time to counter attack”. No wonder he was a supporter of the two Presidents Bush war policies.

Nevertheless, he couldn’t help but felt bitter and angry about the war in his own home land a few decades back. The root cause of the American military defeat in the Vietnam War was no doubt from the mediocre policy of those “shallow-and-empty-minded” politicians, resulting in the anger of the American people, leading to the horrible loss of the entire Vietnamese nation! The sacrifice of 58,000 American and Allies lives along with more than a million North and South Vietnamese deaths in the battle became an unjustifiable horrific waste! He was praying that the painful lesson from the Vietnam War would not be repeated, so the American people could look up and be proud of being citizens of a super power. America always deserves to be the leading nation in the fight for freedom and human rights of the world. But the war in Iraq showed more and more bad, worrisome signs! Rumors spread those painful consequences of the Vietnam War might happen again.

He did know that the soldier would come home for vacation in June by a text message he got: “Daddy, I think I’ll be home for vacation in June, unless I get into trouble, hahaha…” Deep down in his heart, he wished his son would come home during the week of his son’s birthday! It was already mid-June and tomorrow would be the day and still no sign of his son! Daily news about the war were all over the media, he became more anxious and worried about his son’s not able to be home. His younger children didn’t know any better. Trying to get any war news from the soldier was like pulling teeth. “Can’t tell you, dad!” was the familiar response. Used to that saying by now, but worried and anxious, he constantly was. One time everybody in his family was in the middle of a phone conversation with the soldier, then suddenly he heard the siren in the background, and his son shouted, “Dad, dad, I gotta go! Sorry, it’s an emergency!” He felt a spasm in his stomach and thought of an attack to his son’s unit. He later asked his son about the incident, and the guy said it’s just a common and regular thing. Attack by the enemy anytime, anywhere was a fact of the soldier’s daily life!

It was a great consolation that the soldier kept his family abreast of his life by any possible means – internet, Instant Messenger, phone.

Without news from him for two weeks, the family was like on the hot seat. The guy must have been flooded with text messages, voice mails and letters from the family. One day, during break time in martial art class, he checked mail and got a letter from his son. He was elated, swallowed every word and paused at every sentence.

“Dear Daddy,

I am so happy getting letters from you and the family. Any mail, any gift from the family is such a treasure to us, soldiers far away from home. Even more precious when we are exhausted, physically and spiritually as well. You’ve been through that, daddy! I’m sorry that I couldn’t have more time nor better means of communication with you all. But do know that I always think of you, and mom, and the family, even in my short sleep. Today, I steal some time to write to you and mom and the family.

My life and my activities here, in Iraq, well I don’t know where to begin and, of course, can’t write you in details to maintain confidentiality. Though there are daily duties for a fighting soldier to accomplish, we are all overwhelmed by many specific tasks that can’t be described in words. It seems that there is never enough time to do things that need to be done. We work tirelessly from 16 to 20 hours per day, from security to operation, gathering and analyzing intelligence, writing reports, caring for guns and ammunitions, and personal things like bathing, laundry, eating in a hurry … If I could manage to have 5 hours of sleep, even with nightmares, I would be extremely happy! All of us here have to find ways to work and work to minimize pressure and tension.

Life here is neither glamorous nor eccentric as people might think, but rather tiring, full of negative feelings or emptiness at times! However, please don’t take me wrong. I’ve always wanted to fulfill my responsibilities and tried hard to get my work done and keep my head up and believe that the American military as well as my unit would do anything possible to help the Iraqi people gain freedom and happiness, and help restore peace, order, and prosperity to Iraq. Though, in reality, it’s hard to be positive, since it’s not easy at all to recognize the enemy among the people and also, some of us soldiers are careless and irresponsible! All in all, I can safely say that the whole experience has made me bitter and a bit cynical. I promise that I’ll find ways to call you and mom.

I was very surprised, and I’m sure you and mom would be too (!) as I was just informed that all military men would be serving three more months in Iraq! Think about the guarantee before we left home that our time here will surely not be longer than a year! I’ve now learnt not to count on any promise and to take things as they happen! But dear Daddy, as you know so well, the fear is not losing the battle here but rather losing the battle at home! In other words, the American army can not and will not be defeated on the front line but the worry of being defeated from the “rear line” is hanging in the air! The media dramatizes and makes a big deal of any disadvantage of our troops while many great achievements are ignored!

Daddy, I miss you and mom and my kid sister and brother very much every single day. I hope to have permission to go home and visit the family soon. Don’t worry too much about me, as, in here, we all sleep with our eyes open and we won’t leave our camp without our armed-to-teeth unit!

Yours,

The Soldier.”

Oh, my dear son! Do you know what you wrote in your letter revive the disastrous reality of my own experience as well as the horrible fate of Vietnam more than thirty years ago?!

Last Thanksgiving, the family received a short film of “the soldier” on YouTube. The family was elated seeing the cherished child on video webcam. Not sure if that was his humor or else, but “the soldier” communicated with his family by writing what he wanted to say on the cardboard and flashing it on video. “Hello dad, mom, and family!”, “I’m dong well”, “Happy Thanksgiving to dad, mom, and you kids”, “I know the family is going to have turkey”, “I miss your home-cooked food”, “I miss the Vietnamese soft, steamed rice”, “It’s 2 AM here now, everybody is sound asleep”, “It’s the only time that I have some time”, “It’s very hot here, it could be up to 120 degrees F”, “we have to be in uniform and carry our own weapon all day”, “I just changed clothes”, “I have to go to sleep now”, “Good bye dad, mom, and you’ll”, “take good care, yours, the soldier.”

The boy had a big grin and smile, then disappeared from the screen. The whole family was speechless and stunned with emotion! That was the only time the family had seen his face since he left. He was so skinny, his face so tanned, but he seemed in good health. Everybody felt relieved.

The joyful days always seem short and passed quickly! Just turning around and a week has gone! Time really flies! The laughters of the kids, the frequent visits from the soldier’s friends, brought him back to his younger years as a soldier himself, coming home to visit his parents and his family in the central Vietnam. He smiled and felt some remorse as he remembered the “old days” when he came home on breaks. He was out all days, got together with friends, got drunk, and worried his parents and his siblings. His son now behaves better than he did in his old days. Two different countries, two different environments, two generations, he tried to console himself!

The first weekend was the wedding of Jason White, the soldier’s close friend in high school and also his former martial art student. Jason is teaching at Rice University and the bride to be is the daughter of a Vietnamese couple with Chinese background. She is a medical doctor in the very near future and cannot speak any Vietnamese though her parents are quite fluent. These young people have planned together and the soldier will be the best man and the wedding will happen when the soldier comes home on break. Both families are in close knit and involved together in the preparations of the wedding. Many of the young guests were his former martial art students and frequently visited his house for the last ten years. He felt so at ease with them and shared more than a drink with all of them. They were perhaps surprised to discover the other side of the usually serious martial art teacher. While everybody was busy proposing a toast to Jason and the bride, he came to the soldier and was about to ask, “when is your turn”. The soldier, sensed his question, just laughed:

– Dad, I know what you’re gonna tell me but I don’t even think about it!

The following days, they went to the beach early in the morning, to coffee late at night, to eat out here, to party there. He and his wife did not participate in any of those excursions so the kids could have joyful time together. When the soldier was at home, he wanted to bring up those burning questions about his son’s everyday activities, but the youngster just veered him off to other subjects. A few attempts later, then the soldier told him:

– Dad, I just want to have two weeks break peacefully with family and friends. War stuff was definitely left behind when I boarded the plane heading home. But I do have something I want to tell you so you won’t be surprised, and I only tell you. As scheduled, my unit will return to the U.S. in January 2008; after six months break, we’ll then head out to Afghanistan. Each round of duty will be at least for one year. My release from the army was initially in November 2008. It’s now pushed to at least one year later.

The soldier laughed and went on:

– The army has spent a lot of money and effort to train me. How can I be released so easy and so fast, Dad? I’ve planned that November next year, after I’m released from the army, I’ll go back to school. Studying with BQ, my young brother, I sure will get better results sooner. But now, my plan has to be postponed to a later time.

The noise, the laughter of the kids downstairs woke him up. He went to bed late but his children and their friends were still playing games. His three children and six of their friends were defying the long night. Once in awhile the sudden laughters startled him and he opened his eyes in a strange feeling of happiness knowing that the soldier was safe in the love of his family and friends. The soldier’s two cousins were hesitant to leave the evening before when they had to board the plane to go back to California. The kids seem to grasp every last minute of the two week break of the soldier. The past two weeks were the happiest time of him and his family. He ate well with great appetite at every meal surrounded with loud laughters. He slept well every night with sweet dreams. Two weeks were now over. Tomorrow the soldier will return to his unit in the battlefield of Iraq! So far away, so full of uncertainties!

The pine forest of Kingwood was covered with thick fog. The whole town was still asleep in this early summer morning, so were those heavy wisteria branches full of tiny buds with dew in their petals, extended in stillness over the driveway on the side of his house. Three cars headed off to the airport. While driving he couldn’t help but think of the “comings and goings” of his younger years being a military man himself. He felt so moved and missed his old father who was no longer around, and tried to appease himself that his mother is still strong and lives with his younger brother about an hour drive away. From deep down his heart, he whispered, “Mom, I love you. I love you so much!” In Vietnam, there is a saying, “Raising your own child makes you understand the love and care from your parents”. How is it true with him, when the soldier, his first child, was born, and now it even has a deeper meaning. Many things that we know, that we’ve learnt, are simply like a breeze touching our ears. Only when we have our own experience that they make sense, sometimes too late! Personal experience is a real life savings that no wealth can replace. He smiles at himself, at his own two-cent wisdom.

After parking, everybody followed the soldier to the registration desk. The kids look tired; their eyes were red and full of tears. He suddenly thought of the wisteria buds full of dew on the branch hanging over the driveway this morning. Were the kids emotional because of the imminent separation with the soldier or was this just the sign of lack of sleep? He looked at his two younger children who turned their face away to hide the tears falling down their cheeks! These kids who came along to say goodbye were the soldier’s and his daughter’s close friends since high school years. Except his youngest son who just finished high school, these young people were all graduated from college, had steady jobs and held good social positions. They were professor at university, engineer at large companies… And the soldier chose to risk his life in the “field of arrow and bullet.” But they are all still close friends, still love each other dearly. Recently, during Lunar New Year, they came to visit him and his wife and brought a huge vase of orchids with a card: “We are all thankful and appreciate you both and your family for giving us love and care as your own children ever since.”

He furtively looked at his wife. He thought she had slept well last night. But her eyes were puffy-red and wet! She is just like any mother who loves her son dearly. “A mother’s love is immense and has no limits like the Pacific Ocean.” (Lyrics from a famous Vietnamese Song.) The beloved son was about to face danger,how could a parent not be sad and worried? A crazy thought just flashed in his mind, “what if… what if… “ He felt goose bumps all over his body. Oh God! What a stupid thinking!

He turned to the soldier and put his arms tightly around the tall body of his beloved son. He was a tall man but only reached the soldier’s shoulder. Who says that Vietnamese people are petite! He tried to talk and smile so not to add more details to the sad painting of the farewell.

The soldier stayed and hung around everybody until the very last minute then rushed through the security gate. His eyes followed the soldier with hope to see a waving hand. But no, the soldier has not turned his face to look back nor waved his hand. He stood still, suddenly felt a large empty space around him, then sighed and turned to his wife to find two soft arms embracing him tightly and a voice full of tears, “Our son’s gone, hasn’t he?”

Everybody was silent on the way home! His two younger children, sitting in the back seat, didn’t say a word. His wife looked away! He knew how sad everybody was at that moment. He pictured the soldier, on the plane, lonely, like him thirty some years ago going back to his fighting unit after a few short day break: missing his parents, his family, going to a strange place, facing the enemy, the danger, an unknown future!

How empty the house looked when he got home! His youngest son went to the bedroom. After fidgeting with the newspaper, his wife and his daughter wanted to go to work. They, perhaps, didn’t want to be in the house now seemed so empty. Before leaving, his wife told him, “you stay home and keep the young boy company, honey”.

He prepared himself a cup of filtered coffee. Sitting at the table in the backyard, under the large umbrella, watching the coffee dripping in droplets in the glass cup, mixed feelings and far-and- close pictures were intertwined and dancing in his mind. He missed the soldier, just a couple of hours ago still next to him, now in the plane to a different world. He missed his father, his poor old father. “Dear Dad, all those years, how were you able to handle the absence of your three oldest sons, in three different battlefields in Vietnam, at the same time?” He felt like crying and wished his dad was still around, was right here, right now, so he could throw himself in the old man’s arms, so he could bathe himself in the old man’s love./-

 

 

 

 

 

Xem thêm...