Văn học nghệ thuật

Văn học nghệ thuật (1389)

Find out the latest local and worldwide news.

Children categories

Thơ

Thơ (75)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Âm nhạc

Âm nhạc (74)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...
Truyện

Truyện (370)

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed id auctor orci. Morbi gravida, nisl eu bibendum viverra, nunc lectus.

Xem bài viết...

Chiếc đòn gánh... cuộc đời

Chiếc đòn gánh... cuộc đời

 Buôn gánh - Báo Người lao động

Trong cuộc sống cần lao của người Việt xưa, chiếc đòn gánh kĩu kịt trên vai luôn gắn liền với bóng dáng tảo tần, lam lũ, chịu thương chịu khó của người phụ nữ.

 

Nét đẹp dung dị, đời thường ấy từng được nhà văn Mỹ E.Shillue hứng thú ghi lại một cách vừa chân thực vừa đậm chất nghệ thuật: “Bà bán hàng rong mang trên vai một vật lãng mạn nhất ở phương Đông - cái đòn gánh. Bà nhẹ nhàng nhún nhảy bên phải bên trái đi ra khỏi ngõ”.

Chẳng rõ cái vật “lãng mạn nhất ở phương Đông” ấy có tự bao giờ. Chỉ biết được rằng, lịch sử đất nước hàng nghìn năm luôn in đậm hình ảnh các bà, các mẹ, các chị gánh gồng ngược xuôi qua biết bao gian nan, thử thách. Chiếc đòn gánh là sản phẩm được kết tinh từ nền văn hóa nông nghiệp và sức sáng tạo của trí óc cùng đôi bàn tay khéo léo của giai cấp cần lao. Thoạt trông chiếc đòn gánh có vẻ ngoài thô cứng, đơn giản vậy nhưng mấy ai biết được rằng, để làm ra được sản phẩm ưng ý, phục vụ được nhu cầu thiết yếu trong lao động sản xuất thì đòi hỏi người thợ phải rất tỉ mỉ, chau chuốt.

Image may contain: one or more people, shoes and outdoor

Ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu, người thợ cẩn thận tìm những gốc tre già và thẳng, không bị sâu bệnh rồi ngâm dưới nước khoảng hai tháng trước khi làm. Gốc tre sau khi ngâm được người thợ pha thành mảnh, vót nhẵn hai bên cạnh và các mắt tre cho bề mặt đòn gánh nhẵn nhụi, đẹp mắt. Tại mỗi đầu của thanh tre sẽ được khắc rãnh sâu, tạo thành cái mấu để làm chỗ treo quang gánh. Vị trí khắc rãnh ở hai đầu đòn gánh phải cân xứng với nhau mới có thể đảm bảo độ cân bằng. Cũng như chiếc đòn, đôi quang gánh được làm từ các vật dụng như: Cật tre, mây già hoặc bện từ dây thừng, dây thép... Để tăng thêm tính thẩm mỹ và độ bền, chắc của chiếc đòn gánh, người ta có thể mang chúng hong khô bằng cách phơi nắng hoặc hun khói trên bếp lửa. Một lưu ý rất quan trọng khi làm đòn gánh, đó là độ dẻo dai. Nếu đòn gánh quá cứng thì người gánh lâu sẽ rất đau vai, mềm quá thì sẽ không đỡ được trọng lượng hai đầu, dễ bị gãy. Bởi vậy, chiếc đòn gánh đạt yêu cầu thường phát ra tiếng “kĩu cà, kĩu kịt” rất vui tai. Quan trọng hơn, chính cái sự dẻo dai ấy đã góp phần làm nên nét duyên dáng, mềm mại, uyển chuyển của người phụ nữ Việt ngay cả khi họ đang phải lao động hăng say, cật lực, tất tưởi với gánh nặng mưu sinh.

 

Nếu người phương Tây khi lần đầu tiên nhìn thấy hình ảnh người phụ nữ Việt thoăn thoắt ngược xuôi với chiếc đòn gánh trên vai sẽ ít nhiều mang đến cảm giác lạ lẫm xen chút thú vị, ngạc nhiên. Nhưng trong tiềm thức mỗi người dân trên mảnh đất hình chữ S này, hình ảnh ấy lại thân thuộc, gần gũi đến nao lòng. Chiếc đòn gánh theo bước chân người phụ nữ Việt đi vào ca dao, tục ngữ:

“Cất cây đòn gánh đi ra

Chờ cho tan chợ, về nhà tối thui

Về nhà, con đói ngủ vùi

Dầu đèn không có, cực ơi bớ chồng”.

Theo phương châm “giặc đến nhà đàn bà cũng đánh”, những người bà, người mẹ, người chị, người em vốn chỉ quen với công việc đồng áng, chợ búa thường ngày nay hăng hái quảy gánh xông pha phục vụ chiến trường. Hậu phương em đây gánh gánh gồng gồng, tiếp lương, tải đạn cũng chỉ bằng chiếc đòn gánh thô sơ, quen thuộc nhưng thấm đẫm tinh thần, ý chí, nghị lực, sáng ngời tâm hồn, cốt cách người phụ nữ Việt Nam.

Khi chiến tranh lùi xa, nước nhà độc lập, chiếc đòn gánh ấy lại tất bật khắp các nẻo đường, vất vả sớm hôm vật lộn với cuộc sống mưu sinh: “Bóng người thấp thoáng cuối đường thanh vắng/ Bước đều mà quang gánh ư nặng vai”.

(Gánh lúa – Phạm Duy).

Có những khi, chiếc đòn gánh trên vai người phụ nữ không chỉ thấm đẫm mồ hôi mà còn mặn mòi nước mắt:

Những đôi quang gánh |

Cái cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo nuôi chồng, tiếng khóc nỉ non

- Nàng về nuôi cái cùng con

Để anh đi trẩy nước non Cao Bằng”.

Đặc biệt, hình ảnh chiếc đòn gánh khiến chúng ta luôn đau đáu, khắc khoải nghĩ về đức hy sinh của người mẹ. Có lẽ, trong tâm thức những đứa trẻ sinh ra từ làng không sao quên được kỷ niệm thuở nhỏ cùng mẹ rong ruổi khắp nơi trên đôi quang gánh nhọc nhằn. Từ những con đường làng, nơi triền đê lộng gió, đồng làng bát ngát cánh cò bay, góc chợ rộn ràng bán buôn... Thân cò là mẹ, biển trời ăm ắp tình thương yêu dành cho con cũng là mẹ. Ấy vậy mà, suốt những năm tháng gánh gồng đứa con thơ dại, mẹ chẳng bao giờ cất lời than vãn, kể lể với ai. Niềm vui, niềm hạnh phúc của con được đắp đổi từ tình yêu thương, đức hy sinh lớn lao của mẹ. Bằng đôi vai gầy, mẹ gánh cả tuổi thơ con: “Cho con gánh mẹ một lần/ Cả đời mẹ đã tảo tần gánh con/ Cho con gánh mẹ đầu non/ Cả lòng mẹ đã gánh con biển trời” (Gánh mẹ). Như chiếc đòn gánh luôn bền bỉ, kiên trì, nhẫn nại, chăm chỉ làm việc, mẹ hy sinh cả một đời để vun vén hạnh phúc cho gia đình, cho chồng, cho con: “Đòn gánh tre chín dạn hai vai” (Văn chiêu hồn - Nguyễn Du). Trước đức hy sinh cao cả ấy, ngay cả bậc vĩ nhân hay những con người tài hoa bậc nhất vẫn không khỏi cảm thấy yếu lòng, thấy mình nhỏ bé, khờ dại, vô tâm và vô ơn với mẹ. Đúng như lời tâm sự chân thành, sâu sắc của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn:

Sài Gòn trên những đôi quang gánh - Printable Version

“Mất má rồi mới biết rằng tất cả chúng tôi đều là những đứa con bất hiếu. Chúng tôi chưa đền đáp được một mảy may gì cho má cả. Đã trễ rồi, không còn cơ hội nào nữa để chúng tôi có thể chung nhau mang đến cho má một niềm vui hiếm hoi.

Mất má rồi tôi mới biết rằng không bao giờ được phép hờ hững với những ân huệ mà cuộc đời đã cho ta. Phải biết chào trả lại kịp thời trước những lời thăm hỏi bởi vì cái vẫy tay thân ái nào cũng có thể là cái vẫy tay sau cùng. Chúng tôi đã chuẩn bị quá muộn để đáp lại một ân huệ trời cho là sự yêu thương của má tôi” (Mẹ).

Ngày nay, dẫu cuộc sống đã phần nào bớt đi những nhọc nhằn, lam lũ; nhiều phương tiện, công cụ tiên tiến, hiện đại được ứng dụng góp phần “giải phóng sức lao động của đôi vai”. Tuy nhiên, đâu đó quanh mình, hình ảnh các bà, các mẹ... quẩy gánh bán buôn trong các phiên chợ quê hay những gánh hàng rong len lỏi giữa phố tấp nập vẫn luôn là biểu tượng đẹp cho cốt cách, tinh thần của người phụ nữ Việt Nam:

Chùm ảnh: Những gánh hàng rong bình yên giữa Sài Gòn hối hả

 

“Da xương bào cật tre mòn/ Trăm năm mẹ gánh đời con qua đèo/ Gánh yêu thương, gánh khổ nghèo/ Gánh mơ ước lẫn gieo neo đi – về.../ Gánh bình minh lội bến quê/ Gánh hoàng hôn dọc chân đê bước dồn/ Gánh trăng khuya giếng đầu thôn/ Gánh than lửa chạy qua cồn cát trưa.../ Một đời gánh nắng và mưa/ Mòn vai mà mẹ vẫn chưa yên lòng/ Một đời gióng đứt đòn cong/ Vì ai vai lệch lưng còng? Mẹ ơi!” (Cây đòn gánh – Nguyễn Vân Thiên).

 

Nguyên Linh

Cây đòn gánh  –  Nguyễn Vân Thiên

Cây đòn gánh – Nguyễn Vân Thiên

Lưng cây đòn gánh mòn trơn
Lời tre khô nhắc công ơn mẹ già

Chợ chiều chợ sớm bôn ba
Hái gieo tất bật đồng xa đồng gần
Bán than mua muối tảo tần
Bao lần xuống biển bao lần lên non
Da xương bào cật tre mòn
Trăm năm mẹ gánh đời con qua đèo
Gánh yêu thương, gánh khổ nghèo
Gánh mơ ước lẫn gieo neo đi - về...
Gánh bình minh lội bến quê
Gánh hoàng hôn dọc chân đê bước dồn
Gánh trăng khuya giếng đầu thôn
Gánh than lửa chạy qua cồn cát trưa...
Một đời gánh nắng và mưa
Mòn vai mà mẹ vẫn chưa yên lòng
Một đời gióng đứt đòn cong
Vì ai vai lệch lưng còng? Mẹ ơi!

DAO NGUYEN 1948: CHIẾC ĐÒN GÁNH

 

Kim phượng st

 

 

 

 

Xem thêm...

Con gái Hà Nội xưa dưới góc nhìn của một người con Sài Gòn

Con gái Hà Nội xưa dưới góc nhìn

của một người con Sài Gòn

Hh1

 Mẹ tôi nể phục mấy cô gái Hà Nội lắm. Dưới con mắt của người nhà quê ra Hà Nội làm việc vặt, bà thấy các thiếu nữ nơi đây ứng xử khôn khéo, nói năng lễ độ, và khuôn phép lắm. Đó là chưa kể thêu thùa may vá, nữ công gia chánh… Nói chung là đảm. Mỗi khi thấy mấy cô Sài Gòn tân thời quá, tự nhiên quá, bà lại chép miệng, con gái Hà Nội đâu có thế. Bà nói riết, nói riết… khiến tôi ngờ… bà muốn thằng con của bà nên đi tìm một thiếu nữ Hà Nội.

Nhưng thế giới của tôi lại khác. Tôi sinh ra ở Sài Gòn, lớn lên ở Sài Gòn, bạn bè Sài gòn, trong đầu tôi, nếu có, cũng chỉ là con gái Sài Gòn cho hợp… thủy thổ.

Con gái Hà Nội xưa dưới góc nhìn của một người con Sài Gòn - 1

Mà con gái Bắc (di cư 54) hồi đó gớm lắm, vờn qua vờn lại, làm duyên, đá lông nheo, õng ẽo làm điêu đứng con trai Nam Kỳ đến là khổ. Một thanh niên xứ Biên Hòa đã phải cay đắng thế này:

Em nhớ giữ tính tình con gái Bắc
Nhớ điêu ngoa nhưng giả bộ ngoan hiền,
Nhớ khiêm nhường nhưng thâm ý khoe khoang,
Nhớ duyên dáng ngây thơ mà xảo quyệt…

Hương Giang Idol diện áo dài, hóa phụ nữ Hà Nội xưa - Hình 8

Tôi không có ý kiến gì về bài thơ trên, mà cũng chẳng dại gì có ý kiến. Mấy bà mấy cô Bắc Kỳ đọc bài thơ trên có nổi cơn tam bành rủa xả, thì chắc cũng chỉ mình rủa mình nghe thôi, chứ tác giả, nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên chết rồi, chết trong một chiếc xe hơi cũ kỹ ở sân chùa bên California.

Dù sao cũng nên đọc tiếp thêm vài câu nữa mới thấy “cảm thương” cho tác giả:

…Ta vẫn nhớ dặn dò lòng tha thiết,
Nên vội vàng tin tưởng chuyện vu vơ
Nên yêu đương bằng gương mặt khờ khờ
Nên hùng hổ để đợi giờ thua thiệt…

Hh3

Những ngày sau 75, trên tivi Sài Gòn là những đoàn quân “chiến sĩ gái”, bước theo nhịp quân hành, chiếu cận cảnh với đôi mắt rực lửa căm hờn, giọng nói lanh lảnh. Cảm giác đầu tiên của tôi với các cô gái Bắc Kỳ (thứ thiệt) là… ớn lạnh. Tôi cười, “Đấy con gái Hà Nội của mẹ đấy…” Bà cụ lại thở dài, chép miệng… “Hồi trước đâu có thế…”

Dĩ nhiên, mẹ tôi không thể phát hiện cái trò đánh lận rẻ tiền của thằng con, tỉnh bơ xem tất cả các cô Bắc Kỳ đều là các cô Hà Nội.

Thực ra trong đầu tôi cũng có một chút gì đó mơ hồ về con gái Hà Nội. Biết tả thế nào nhỉ! Có thể là hình ảnh dịu dàng đằm thắm của cô Liên trong Gánh Hàng Hoa, hay thiếu nữ tân thời một cách bảo thủ, không sao thoát ra khỏi vòng lễ giáo của cô Loan trong Đoạn Tuyệt. Tôi cảm được nỗi cô đơn của Loan khi thả bộ trên bờ đê Yên Phụ… Đại loại là tôi đã nhìn thiếu nữ Hà Nội qua lăng kính của những tiểu thuyết trong Tự Lực Văn Đoàn mà tôi được học thời trung học.

Con gái Hà Nội xưa dưới góc nhìn của một người con Sài Gòn - 2

Cũng chẳng dừng ở đấy đâu. Khi đọc “Tuấn, chàng trai nước Việt”, một thứ tiểu thuyết hồi ký của Nguyễn Vỹ, tôi biết thêm rằng, các cô nữ sinh Hà Nội cũng lãng mạn ra rít. Họ kín đáo lập ra hội “Ái Tino”. Tino Rossi là ca sĩ người Pháp lừng danh thưở đó, và là thần tượng của vô số thiếu nữ, chẳng riêng gì thiếu nữ Hà thành. Cái “hội” kín đáo, chỉ lèo tèo dăm ba cô thế thôi, nhanh chóng tan hàng, và rồi mạnh ai người nấy tam tòng tứ đức, xuất giá tòng phu, công dung ngôn hạnh… Cái “lãng mạn tân thời” chỉ là đóm lửa, và họ nhanh chóng quay lại với sự thanh lịch, nề nếp theo giáo dục của gia đình.

Năm 1980, lần đầu tiên tôi ra Hà Nội công tác. Anh bạn đồng nghiệp trạc tuổi, tốt nghiệp từ Đông Đức, chở tôi trên chiếc Simson lòng vòng Hà Nội. Nơi đầu tiên tôi muốn ghé thăm là phố Khâm Thiên. Anh bạn tròn xoe mắt, “Làm gì còn hố bom mà ghé thăm”. Tôi chợt hiểu vì sao anh bạn ngạc nhiên, nhưng không thể giải thích. Môi trường giáo dục trong Nam ngoài Bắc khác nhau.

Con Gái Hà Nội Xưa

Cái máu phóng đãng đã dẫn tôi đến phố Khâm Thiên, chứ không phải bom rơi đạn lạc ở đó. Đến, dù chỉ để nhìn vài căn nhà xiêu vẹo, cũng thỏa đôi chút tò mò về một thời vang bóng. Phong lưu tài tử giai nhân, đúng, nhưng không phải cách phong lưu của Vân Hạc trong Lều Chõng của Ngô Tất Tố. Anh chàng Vân Hạc khi chờ kết quả thi, ra vào chốn ả đào để vui say bè bạn, để trấn an nhau, để bốc nhau, để chờ ngày bảng vàng ghi tên.

Tôi nhớ đến kiểu cách phong lưu của Cao Bá Quát, một tay chơi thứ thiệt, khi làm sơ khảo trường thi, tiếc bài thi hay mà phạm húy, đã dùng muội đèn để sửa. Việc lộ, bị kết án giảo giam hậu, ông phải đi dương trình hiệu lực, nghĩa là đi làm phục dịch cho phái đoàn đi công tác nước ngoài. Con người tài hoa này, mang theo nỗi cô đơn đến phố ả đào giải sầu bên chén rượu, làm vài bài hát nói, đào nương hát, mình gõ nhịp…

Con Gái Hà Nội Xưa

Giai nhân nan tái đắc
Trót yêu hoa nên dan díu với tình
Mái tây hiên nguyệt gác chênh chênh
Rầu rĩ lắm xuân về oanh nhớ…

Cũng lần đầu ở Hà Nội, buổi chiều chập choạng tối, lang thang ở phố Huế, tôi thấy một bà đi xe đạp ngược chiều, bị cảnh sát ngoắc lại. Bà năn nỉ thông cảm? Không. Bà phân bua? Không. Bà cãi tay đôi với cảnh sát rằng, nhất định mình đúng. Lương và nhu yếu phẩm phân phối còn không đủ sống, đâu dễ gì chịu nộp phạt. Đôi co với nhau mà cả hai vẫn một mực xưng hô… đồng chí. Tôi phì cười. Hà Nội có những điều không nằm trong trí tưởng tượng của một người Sài Gòn, lần đầu ra Hà Nội như tôi.

Hh4

Bây giờ, Hà Nội khác xa rồi. Hà Nội nhiều nhà cao tầng, cầu vượt. Hà Nội nhiều xe hơi hơn, Hà Nội giàu hơn. Hà Nội không còn những cảnh cãi tay đôi với cảnh sát buồn cười như thế nữa. Hà Nội văn minh hơn, nhưng có thể họ phải “cãi tay đôi” với chính mình, khi mà còn những cảnh thanh niên thiếu nữ “à la mode” hái hoa, giẫm hoa bẻ cành để chụp ảnh, hay gào thét tung hô thần tượng minh tinh Hàn Quốc. Đó là chưa kể bún mắng cháo chửi, rải rác vẫn còn đâu đó. Thương hiệu chăng? Tôi chịu! Ăn ngon mà nghe chửi, thôi thà ăn độn dễ nuốt hơn.

Tôi có bà bạn già (hơn tôi) là dân Hà Nội mấy đời. Cha bà là một trong số rất ít người xong bậc đại học thời Tây. Sau 54, nhà đông con, xoay sở không nổi, ông bố định cho 2 đứa con lớn tạm nghỉ học, đi làm rồi học bổ túc sau. Nhưng bà mẹ thì không, nhất quyết không. Bà đến gặp ông bà bác sĩ nhà bên mượn… tiền để các con tiếp tục ăn học. Họ cùng ở trong thành như bà, không vướng bận con cái, còn chút của ăn của để, đồng ý cho vay tín chấp, một thứ tín chấp tình người, thời nay khó tìm. Tôi hiểu ra, dân trí thức Hà Nội xưa có kiểu chơi “chẳng giống ai” (lúc này). Họ kín đáo giúp đỡ nhau trong những tình huống khắc nghiệt. Trong họ dường như chất “nhân” và lòng tự trọng được rèn luyện qua giáo dục, giấy rách phải giữ lấy lề. Mực đen và bão tố không thể vấy bẩn hay phá sập. Những năm sau 75, trong Sài Gòn tôi cũng thấy vài trường hợp như thế.

 Nhìn Ra Bốn Phương : Gái Hà Nội Xưa Và Nay - Vũ Thế Thành

Bà bạn (già) này, về chuyên môn, thì kiến thức mênh mông chứ chẳng vừa. Ăn nói nhẹ nhàng, nhưng quyết liệt khi cần. Vậy mà cư xử thì cứ dạ dạ,..cám ơn. Bà nói chuyện với tôi cũng thế, cũng dạ dạ… cám ơn. Tôi cười, sao chị khách sáo thế. “Không phải đâu, tôi được giáo dục trong nhà từ nhỏ như thế. Các anh chị em tôi cũng đều như vậy chứ chẳng riêng tôi. Hồi đi học, chỉ vì dạ dạ… cám ơn mà chúng tôi bị phê bình là tiểu tư sản. Ông bà cụ dạy con nghiêm khắc lắm. Tôi là con gái, đi học về là phải tập tành bếp núc, ăn trái chuối là phải bẻ đôi. Ở trường là chuyện khác, còn về nhà là đâu ra đó, vào khuôn phép.” Tôi cũng nhận ra sự “khách sáo chân thành” của bà, chứ không phải khách sáo đãi bôi.

Hh5

Dạo sau này, vì công việc tôi thường ra Hà Nội. Đi ăn hàng với bè bạn ở đó thì không sao, nhưng hễ đi một mình là bị chặt (giá), dù chỉ là chai nước tinh khiết, 10.000 đồng ở quán ven đường phố cổ. Bị chặt riết thành quen. Tôi nhủ thầm, lần nào ra Hà Nội mà không bị chặt coi như trúng số. Dù tôi cũng có vài người bạn thân ở Hà Nội, nhưng giữa tôi và Hà Nội, dường như vẫn còn khoảng cách nào đó. Tôi đến Hà Nội như một kẻ xa lạ, đến như đi nước ngoài không cần visa.

Sài Gòn dễ hội nhập. Cứ ở Sài Gòn là thành người Sài Gòn. Chưa thấy mình là người Sài Gòn, ở lâu thêm chút nữa cũng biến thành người Sài Gòn. Sài Gòn đồng hóa con người nhanh lắm.

Con gái Hà Nội xưa dưới góc nhìn của một người con Sài Gòn - 4

Nhưng Hà Nội có lẽ khác, người ta đồng hóa Hà Nội như vũ bão, đồng hóa cạnh tranh từ nhiều nguồn khác nhau để tạo ra một văn hóa Hà thành hiện đại khó mô tả. Còn người Hà Nội (thứ thiệt) đành phải co cụm, khép kín, và giáo dục con cái theo cách riêng của họ để bảo tồn… di sản. Giáo dục từ gia đình mới tạo ra gốc rễ, chứ không phải là quy tắc ứng xử, hay giàu sang, quyền thế.

Hà Nội nhiều hồ. Hà Nội đẹp vì hồ vào những buổi sáng thật sớm, khi trời còn nhá nhem. Sáng lên, Hà Nội biến mất. Con gái Hà Nội (xưa) chắc cũng thế. Cuộc đời dâu bể đã làm họ biến mất, nhưng thực ra cũng chỉ lẩn quất, âm thầm đâu đó thôi.

Thiếu nữ Hà Nội xưa với áo dài Lemur | Áo dài, Phụ nữ, Thời trang

Năm ngoái, đi ngang qua ngõ nhỏ trong khu phố cổ, tôi ghé tiệm tạp hóa mua chai nước lạnh. Bà bán hàng dễ cũng gần 70, đưa chai nước: “Thưa, của ông đây, giá 5.000. Cám ơn ông…” Tai tôi lùng bùng. Trong tiềm thức có cái gì nghe quen quen, đọc đâu đó rồi. Đã dợm chân đi, nhưng cũng quay lại: “Thưa bà, bà là người Hà Nội?”“Vâng ạ, nhà tôi ở ngõ này đã ba đời rồi, từ thời ông nội tôi ra làm quan ở đây”.

Mẹ tôi nói đúng về con gái Hà Nội. Họ hiếm hoi, ẩn mình như giọt nước đọng ở mặt dưới của lá cây sau cơn mưa. Có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy.

 

Tác giả: Vũ Thế Thành

 

Kim phượng sưu tầm

 

 

Xem thêm...

" AI CHÁO SƯỜN BÁNH DẦY ĐÂY" _ Hoài Nam Phi

" AI CHÁO SƯỜN BÁNH DẦY ĐÂY"!

 ** Hoài Nam Phi  **

Cháo sườn quẩy


Rét! Cái rét đầu mùa, đầu tháng 10 khiến người ta nhớ về thời xa vắng ấy.

Ngày ấy của những năm 60 của thế kỷ trước, trong lúc nằm co trong chiếc chăn dạ xám đen nặng chình chịch của lính Pháp in dòng chữ 1938, thằng bé nhổm đầu, rồi chồm dậy khi nghe tiếng rao quen thuộc của bà Tuyết Dương nhà ở phố trong:
- Ai cháo sườn bánh dầy đây!
- Ai cháo sườn bánh dầy nào?

Nghe tiếng rao lanh lảnh và deo dẻo của bà Tuyết, nó vội vàng tung chăn nhẩy ào xuống đất, mở chiếc cửa ra vào bằng tre nứa chạy ra ơi ới gọi:
- Bán cho cháu một bát bà Tuyết ơi!

Bà Tuyết hạ gánh cháo bên thềm, một tay ẩy cái mẹt đựng bánh dầy phủ đầy đỗ được xoe nhỏ tơi vàng ươm trên đậy một vỉ buồm đan bằng cói để lộ ra một cái nồi miệng tròn xoe, cổ đứng như cổ áo dài tân thời mà cô Việt Hồng hay mặc, tay kia vớ lấy cái bát chiết yêu, rồi ngoáy nồi cháo và múc lên cho nó một bát cháo đầy bốc khói.

Thấy mắt nó hau háu nhìn mẹt bánh dầy, lại thấy nó nuốt nước bọt ừng ực, bà với tay lấy hai chiếc, dùng cái kéo cắt ra, để lên bát cháo, bà lại dúm một nắm đậu xanh tơi vàng rắc lên bát của nó. Đủ lệ bộ, nó lấy chiếc cù dìa xúc quanh miệng bát rồi cho vào mồm nhai, nuốt ngon lành.

3 hàng cháo sườn vỉa hè đắt khách ở Hà Nội
Thấy nó mua cháo, mấy thằng trẻ con cùng phố như Việt bà Hai Trường, Hoè Quỳnh Mai, Hỷ Đồng bà Kim Chung cũng bắt mẹ cho tiền mua bằng được mỗi thằng bát cháo sườn và hai chiếc bánh dầy rắc đầy đỗ như nó. Cái vị ngọt, đậm của cháo, cái sự mềm dẻo của bánh dầy, vị thơm bùi bùi của đỗ, khiến không đứa nào dám ăn nhanh, mà cứ từ từ, nhẩn nha khoét vòng quanh chiếc bát cháo sườn, rồi đút tỏm vào mồm mà chén như một ông cụ non gãy hết răng vậy. Thằng nọ nhìn thằng kia ăn rồi " Mem mẻm mèm mem, có đứa chết thèm, ra đây tao cho một miếng", chúng chí choé, mặc cho sắp đến giờ đi học.

Bán cho mấy thằng ranh ăn xong để chúng đi học, bà Tuyết khoắng nhanh mấy chiếc bát trong cái chậu rửa bát đặt dưới cái mẹt đựng bát và cùi dìa, rồi lại đặt chiếc đòn gánh tre trên vai chân tập tễnh bươn bải lên đầu phố để bán cho những người khách quen đang đợi bà.

                 *******

Không ai biết nhà bà Tuyết bán cháo sườn từ bao giờ, chỉ biết sau năm 1954 nhà bà đi tản cư về ở phố trong trước cửa nhà ông Giáo Chi và nhà Cậu giáo Hoạt, và chỉ làm độc một nghề: bán cháo sườn, kèm bánh dầy, đúng như tiếng rao của bà mỗi sáng: " Ai cháo sườn, bánh dầy đây", ấy vậy mà gánh cháo của bà khiến cả phố nhớ, thèm được ăn mỗi sáng, nó cũng nuôi sống cả nhà bà hàng chục năm ròng.

Sau chống Pháp, dân tản cư về phố Tam Cờ đông lắm, phần đông là nhà nghèo, phố chỉ có vài nhà " Có máu mặt", đó là mấy nhà buôn, còn lại rặt là nhà làm thợ. Phố chia làm hai, phố trong và phố ngoài. Nhà bà Tuyết ở phố trong, phần lớn là người dưới Xốm, và bà con làng Gốm từ dưới xuôi lên, còn là người Hưng Yên mà bà con quen gọi là người Hương Yên, rồi vài gia đình người tỉnh khác, cùng sống ở phố này, họ làm đủ nghề để sống.

Bà Tuyết, gọi cho chính xác là bà Tuyết Dương, có lẽ ông chồng tên là Dương làm cháo sườn để bán. Cháo của bà khác hẳn những người bán cháo khác chuyên nấu bằng gạo tẻ, trộn một dúm gạo nếp cho nó sánh.

Bà nấu cháo bằng thứ gạo mà dân Mô Cao trồng trên ruộng nhà ông Cả Kỳ cho mướn, chứ không mua gạo nhà bà Chi Chằng chở bằng thuyền từ dưới xuôi lên bán cho cả phố. Được cái thứ gạo mới gặt, xay bằng cối xay lúa do nhà ông Phó Cối ở phố Cầu Lườn đóng, xong giã bằng cối gỗ nghiến hay gỗ nhãn nặng chình chịch, do hai người đạp cho trắng nhưng vẫn còn cám nên gạo rất thơm. Gạo này nấu cơm xong, cơm chỉ cần muối vừng, thậm chí tý nước mắm người thường cũng đánh trôi vài bát, chứ đừng nói đến nấu cháo sườn.
tong-hop-10-cach-nau-chao-ngon-ai-cung-co-the-nau-duoc-8

Bà Tuyết cầu kỳ với nồi cháo của mình lắm. Gạo phải đãi bằng nước giếng trong, cái giếng có từ thời Pháp ở trước cửa nhà ông Tài Đa, cạnh nhà bà Nhung làm đậu phụ, bà Nhung cũng xay đậu tương và nấu đậu bằng nước giếng này. Nước nấu cháo, bà dùng bằng nước sông Lô ở trước đền Hạ, chỗ thuyền rồng rước mẫu Đền Hạ hay đỗ, mà hai thằng con trai bà là thằng Lập và Tài sau giờ đi học xong ra sông gánh về, rồi mới được đi đánh đáo, chơi quay.

Gần tối, bà lấy gạo ngâm vào nước sông Lô, để gạo ngấm nước rồi tải đều ra mấy cái rá lớn cho ráo nước. Trong khi chờ gạo, bà lấy xương ống, xương bay, xương sống rửa sạch cho vào luộc qua cho hết cái bọt bẩn và tanh rồi mới  ninh lấy nước.

Xong phần việc đó đến việc băm thịt.
Con dao của bà phải do ông Giang thợ rèn đánh, sắc lẻm, băm nhát nào ra nhát ấy. Còn cái thớt phải bằng lõi cây gỗ nghiến, mặt phải lồi lên,băm không có mùn, thớt phải do chính ông Đức bừa người Sơn Tây cắt, đẽo, bào mới được, chứ người khác làm bán ối, bà chẳng mua.

Thịt mà bà mua phải là thịt vai của nhà bà Ba Tụng, hay của nhà bà Thông, bà Thoi chứ không phải cái thịt bạc nhạc rẻ tiền, bà bảo thứ thịt này băm ra nấu cháo, dù thịt nhừ nhưng vẫn dai để cho người ta nhá. Lúc nhai, thịt không tan mà nhuyễn ngọt lừ, thấm ngay từ đầu môi, chót lưỡi.

Trần Xuân SoạnẢnh: @daydreammeer

Trước khi đi ngủ, hai thằng con trai bà thay nhau giã hết chỗ gạo đã ngâm, bao giờ bà thấy bột mịn, đem giây bằng cái giây mắt nhỏ li ti mới coi là được. Xong việc hai thằng đi ngủ. Ông ủ bếp ninh xương bảo đảm nồi xương cứ lăn tăn sôi cho đến gần sáng, bà mới yên tâm ngả chiếc lưng hơi còng của bà xuống chiếc giường tre mang từ nơi sơ tán vế.

Khoảng bốn giờ sáng bà dậy hoà đám bột vào nước lã, lọc hết nước ninh xương không để vụn xương, bọt Nước xương dính vào, đổ thịt băm vào rồi cơi lửa cho bén hơn hồi tối. Bà lấy cái muôi múc muối trong cái bồ, rồi đem
tra muối vừa mồm rồi ninh tiếp. Để cho đủ lửa, nước sôi đều đều, bà bắt đầu đổ nước bột vào quấy. Đây là công đoạn quyết định sự thành bại của nồi cháo. Nếu ngơi tay quấy, cháo bén đáy nồi, cháo Khê chỉ đổ đi. Nhưng quấy cháo bằng cái cữ ở tay, rồi quấy đều đều liên tục mà không ngơi nghỉ, để nồi cháo có lớp cháy mỏng ở đáy nồi, bán hết cháo múc lên cháy vàng ươm, cháo vẫn không bị Khê, mùi gạo mới của làng Mô Cao bốc thơm phức, ấy là cái tài điêu luyện của bà, chứng tỏ bà thành công. Đây là điều cực khó làm nồi cháo của bà hơn hẳn những hàng khác không chỉ thơm, còn ngọt của nước xương, đậm nơi đầu lưỡi, beo béo mà không ngấy, ấm cả chân răng mà còn có một lớp cháy mềm dẻo ăn vào bùi bùi như vỏ chiếc bánh mỳ nhà ông Chắn mới ra lò vậy, khiến ối người thích nhấm nháp.

Và bà Tuyết đã quấy cháo như thế ngày này qua ngày khác, năm này qua  năm khác, mà không bà bán cháo nào làm được như bà, khiến bà trở thành nổi tiếng trong các ghánh hàng ăn ở phố chợ Tam Cờ.

Quấy xong nồi cháo, bà bắc nồi cháo
vào cái thúng trong có quây bằng chiếc bao tải gai chuyên dùng để ủ nồi, đạy nắp nồi cháo xong, bà lại đạy lên nồi cháo cái vỉ buồm đan bằng cói để nồi cháo lúc nào cũng nóng, bà mới quay sang xếp bánh dầy lên mẹt.

Top 5 quán cháo sườn ngon nhất Hà Nội

Bánh dầy mà nhà bà Tuyết làm cũng bằng gạo nếp làng Mô Cao. Nghệ thuật giã bánh là một bí mật mà ông chồng bà nắm giữ. Bánh dầy giã xong nó không dính chặt lấy tay như của các nhà khác mà nó mềm, dẻo nhưng không dai, nó dẹt, mang hình bầu dục, chứ không tròn như bánh dầy của mấy nhà bán bánh dầy chả. Ở giữa chiếc bánh được ông tạo dấu vết đặc trưng riêng biệt bằng cách dùng ngón tay cái ấn cho lõm xuống bên trong có nhân đỗ bên ngoài cũng được phủ lớp đậu xanh lên trên khiến các bánh dầy dù xếp nghiêng bên nhau mà không dính chặt lấy nhau, khiến ai trông thấy cũng thèm, đã ăn cháo, phải mua hai cái ăn kèm mới đủ vị. Đỗ của ông rắc trên bánh dầy cũng được ông làm khác người, nó được ngâm nước giếng, nấu nước sông pha chút muối, khi đỗ chín tới, để nguội, cho vào giã tơi, rồi lấy tay xoe đều cho chúng bám vào nhau. Mùi gạo nếp của làng Mô Cao, mùi đỗ xanh của làng Giao quyện vào nhau thơm phức, khiến người nào thấy gánh cháo sườn của bà Tuyết mà không ăn thì lấy làm tiếc lắm.

Đúng 6 giờ sáng bà Tuyết gánh gánh cháo sườn ra khỏi nhà. Trăm sáng như cả trăm, bà đi dọc phố trong xuống bến ô tô, rồi ra phố ngoài, đến đầu nhà Đoan bà ngoặt vào qua cửa nhà ông giáo Nhuận, nhà ông Cả Kỳ, bà Chi Chằng, ông Cả Cò là 9 giờ sáng. Gánh cháo sườn hết bay, nhẹ tênh, khiến một chân tật nguyền làm bà gánh gánh cháo đi tập tễnh bớt hẳn cơn đau nhức.

Chính lúc đó, hai thằng phố ngoài xuất hiện, chúng mua nốt chỗ cháy nồi dẻo, thơm mà lắm thịt đọng lại đáy nồi của bà, chúng cuốn tròn lại kiểu chiếc bánh cuốn rồi chia nhau ăn như ăn bánh mỳ, trông ngon lành, khiến thằng khác trông thấy chảy cả nước bọt.

Cách nấu cháo sườn đơn giản mà vô cùng thơm ngon, bổ dưỡng



Chiếc đòn gánh tre chín rạn hai vai bà Tuyết.

Con đường bà đi qua trong hàng chục năm dòng, cùng với bóng hình người đàn bà nghèo, tập tễnh, lưng còng, và nồi cháo thơm, ngọt, đậm chất xương cứ in đậm trong lòng dân phố Tam Cờ.

Người dân phố Tam Cờ, nhất là lũ trẻ tiếc không được ăn bát cháo thơm, ngọt chất xương, vừa mồm mọi người, nhất là những thằng đam mê ăn cháy cháo sườn của bà Tuyết Dương từ ngày máy bay Mỹ ném bom bệnh viện và Lò gạch chịu lửa quanh thị xã. Nhưng 60 năm sau, hương vị cháo sườn của bà Tuyết ở Tam Cờ Tuyên Quang, vẫn đậm sâu trong tâm khảm mỗi người, khiến cháo sườn Thanh Xuân Bắc của Hà Nội nơi tôi ở hôm nay thua xa không hàng cháo nào sánh được với cháo của bà Tuyết Dương ở phố Tam Cờ thị xã Tuyên Quang của tôi cả, khiến tôi ngơ ngẩn cả người.

AI CHÁO SƯỜN BÁNH DÀY NÀO?


  Hoài Nam Phi

 

Nam Mai sưu tầm

 

Tổng hợp 10 cách nấu Cháo ngon sánh mịn, bổ dưỡng cực đơn giản

Xem thêm...

Những bức ảnh đoạt giải quốc tế EPSON 2020

Những bức ảnh đoạt giải quốc tế

EPSON 2020

⊱•═•⊰⊱•═•⊰⊱•═•⊰

EPSON International Pano Awards là cuộc thi ảnh toàn cảnh quy mô lớn trên thế giới, được sáng lập bởi nhiếp ảnh gia người Australia David Evans. Năm nay, cuộc thi thu hút 1.452 nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp và không chuyên tại 96 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới tham gia với 5.859 tác phẩm dự thi. Dưới đây là những tác phẩm tiêu biểu. 

Nhiếp ảnh gia người Canada Matt Jackisch đã đoạt giải cao nhất tại EPSON International Pano Awards năm nay tại hạng mục Mở rộng (không phân biệt trình độ người tham dự) với bức ảnh tuyệt đẹp chụp một cái cây đơn độc trong không gian phủ đầy tuyết trắng ở British Columbia, Canada. Jackisch cũng đồng thời giành giải nhất thể loại Thiên nhiên và Phong cảnh, hạng mục Mở rộng với bức ảnh này.

Nhiếp ảnh gia Juan Lopez Ruiz đến từ Tây Ban Nha giành chiến thắng chung cuộc ở EPSON International Pano Awards hạng mục Nghiệp dư. Ruiz cũng đồng thời giành giải nhất thể loại Kiến trúc và Môi trường xây dựng, hạng mục Nghiệp dư với bức ảnh chụp khu phức hợp tài chính Cuatro Torres ở Madrid này.

Nhiếp ảnh gia người Tây Ban Nha Carlos F Turienzo đoạt giải nhất thể loại Thiên nhiên và Phong cảnh, hạng mục Nghiệp dư với bức ảnh được chụp tại quần đảo Madeira.

Bức ảnh chụp ở Namibia của nhiếp ảnh gia người Pháp Laurent Lacroix đứng thứ 3 thể loại Thiên nhiên và Phong cảnh, hạng mục Mở rộng.

Bức ảnh được chụp tại vùng Patagonia, miền Nam Argentina của bởi nhiếp ảnh gia người Mỹ Tyler Lekki đứng thứ 7 thể loại Thiên nhiên và Phong cảnh, hạng mục Nghiệp dư.

Bức ảnh chụp thung lũng Bella Coola ở British Columbia, Canada dưới ánh cầu vồng của nhiếp ảnh gia người Canada Blake Randall đứng thứ 14 thể loại Thiên nhiên và Phong cảnh, hạng mục Mở rộng.

Bức ảnh chụp khoảnh khắc bình minh ở Venice, Italy của nhiếp ảnh gia Carsten Bachmeyer đứng thứ 20 thể loại Kiến trúc và Môi trường xây dựng, hạng mục Mở rộng.

Bức ảnh chụp hồ Floe ở British Columbia, Canada của nhiếp ảnh gia Jackisch đứng thứ 31 thể loại Thiên nhiên và Phong cảnh, hạng mục Mở rộng.

Bức ảnh chụp các dãy núi độc đáo ở Utah của nhiếp ảnh gia Sarlangue đứng thứ 42 thể loại Thiên nhiên và Phong cảnh, hạng mục Mở rộng.

Bức ảnh tuyệt đẹp chụp một cánh đồng gần thành phố Carei ở Romania của nhiếp ảnh gia Ovidiu Dumitru được đánh giá cao tại cuộc thi.

Một bức ảnh tuyệt đẹp của nhiếp ảnh gia không chuyên người Áo Stefan Thaler chụp ngôi làng cổ nằm trên đỉnh đồi Civita di Bagnoregio - thuộc vùng ngoại ô thành phố Bagnoregio, Italy, được bao phủ bởi màn sương mù mờ ảo.

Bức ảnh có tên “Bóng ma tuyết” được chụp ở Lapland, Phần Lan của nhiếp ảnh gia người Mỹ Greg Boratyn cũng được ban giám khảo của EPSON International Pano Awards 2020 đánh giá cao.

 

Kim Quy sưu tầm

 

Bức ảnh “Populus Euphratica”

của tác giả Wang Hanbing (Trung Quốc)- Hình Internet

Xem thêm...
Theo dõi RSS này